معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٢١٥ - ب تقسيمبندى روشهاى تفسيرى از ديدگاه آيتالله معرفت

احاديث اسلامى مورد نكوهش واقع شده است.[١]

و مهم‌ترين گرايش‌هاى تفسيرى عبارتند از:

١. مذاهب تفسيرى همچون تفسير شيعه، اثنى‌عشرى اسماعيليه و ...

٢. مكاتب تفسيرى همچون تفسير معتزله، اشاعره و ...

٣. سبك‌هاى تفسيرى، همچون تفسير ادبى، فقهى، فلسفى، اجتماعى، اخلاقى، تاريخى و ...

٤. جهت‌گيرى‌هاى تفسيرى همچون تفسير جهادى، تقريبى، سياسى و ...[٢]

ب. تقسيم‌بندى روش‌هاى تفسيرى از ديدگاه آيت‌الله معرفت‌

ايشان روش‌هاى تفسيرى را به دو روش اصلى تقسيم مى‌كنند:

اول. تفسير اثرى‌

كه شامل روش‌هاى زير مى‌شود:

١. تفسير القرآن بالقرآن؛ ٢. تفسير القرآن‌ بالسنة؛ ٣. تفسير القرآن بقول الصحابى؛ ٤. تفسير القرآن بقول التابعى.[٣]

تذكر: مقصود مؤلف از تفسير اثرى، اعم از چهار روش فوق است و از هر چهار روش در كتاب‌ التفسير الأثرى الجامع‌ استفاده كرده است. (ادامه همين مقاله)

دوم. تفسير اجتهادى‌

اين تفسير شامل شيوه‌هاى زير مى‌شود:

١. تفسير ادبى؛ ٢. تفسير فقهى؛ ٣. تفسير كلامى؛ ٤. تفسير فلسفى؛ ٥. تفسير عرفانى رمزى و صوفى اشارى؛ ٦. تفسير اجتماعى؛ ٧. تفسير علمى؛ ٨. تفسير جامع.

سپس اين شيوه‌هاى تفسير اجتهادى را «الوان» تفسير مى‌خوانند[٤] و براى هر

[١] . ر. ك: محمد باقر مجلسى، بحارالانوار، ج ٨٩، ص ١٠٧؛ محمد بن عيسى بن سوره ترمذى، سنن ترمذى، ج ٥، ص ١٩٩.

[٢] . ر. ك: درسنامه روش‌ها و گرايش‌هاى تفسير قرآن، نگارنده، صص ٣٨ و ٤٦٤- ٤١٥.

[٣] . محمدهادى معرفت، التفسير و المفسرون فى ثوبه القشيب، ج ٢، صص ٢٨- ٢١.

[٤] . همان، صص ٣٥٣- ٣٥١.