معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٢٧٤ - ٨ تحليل آيه«شهر رمضان الذى أنزل فيه القرآن»

آمدن آن در شب قدر در آسمان اول كسب فضيلتى است و توفيقى براى مردم ايجاد مى‌كند؟[١]

استاد در ادله به توجيه‌ فخر رازى‌[٢] مبنى بر تسهيل در نزول وحى بر جبرئيل يا ترتب مصلحتى بر پيامبر (ص) در صورت نزديك بودن مركز وحى اشاره مى‌كند و آن را در نهايت سستى و دور از شأن‌ فخر رازى‌ وصف مى‌كند.[٣]

تحليل و نقد ادله اين ديدگاه‌

در تقرير ديدگاه نزول دفعى معنايى قرآن اشاره شد طرفداران آن عمدتاً به دو آيه و رواياتى استناد جستند كه دو آيه و يك روايت آن- كه مهم‌ترين روايات ديدگاه است- در توضيح ديدگاه گزارش شد، اينك به تحليل و نقد استاد معرفت از اين دو دليل نقلى اشاره مى‌شود:

٨. تحليل آيه «شَهْرُ رَمَضَانَ الَّذى أُنْزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ»[٤]

گزارش شد كه طرفداران نزول دفعى قرآن براى اثبات مدعاى خود به آيه شريفه پيش گفته تمسّك كردند و مدعى‌اند كه آيه بر نزول قرآن- تمام قرآن- در ماه رمضان شب قدر تأكيد مى‌كند.

استاد در ارزيابى اين دليل متذكر مى‌شود آيه شريفه بر نزول جنس قرآن (اكثريت يا شروع آن) در ماه رمضان دلالت مى‌كند.[٥]

او در جاى ديگر در توضيح بيشتر مى‌گويد: اين آيه نه از خود، بلكه از حوادث گذشته و در فرض آيه از نزول قرآن در گذشته (ماه رمضان و شب قدر) خبر مى‌دهد، پس اين آيه كه خود جزء قرآن است، در زمان حال از نزول قرآن در گذشته خبر مى‌دهد و شامل خودش نمى‌شود، لذا حداقل اين آيه در

[١] . تاريخ قرآن، ص ٤٠.

[٢] . تفسير كبير، ج ٥، ص ٨٥.

[٣] . محمدهادى معرفت، التمهيد، ج ١، ص ١١٩.

[٤] . بقره، آيه ١٨٥.

[٥] . محمدهادى معرفت، التمهيد، ج ١، ص ١٢٣.