معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٥٦٣ - ١٠ نكتههاى تازه و زيباى بديعى

اغراض گوناگون مورد استفاده قرار گرفته است.

خداوند متعال در مقام تهديد مى‌فرمايد:

قُلْ نارُ جَهَنَّمَ أَشَدُّ حَرًّا[١]

يعنى اگر به بهانه گرماى هوا، جهاد را ترك گويند، آتش جهنّم نصيبشان خواهد شد كه حرارتش بسيار سوزناك‌تر است.

در مقام مذمت مى‌فرمايد:

إِنَّما يَتَذَكَّرُ أُولُوا الْأَلْبابِ‌[٢]

اين گوشه زدن به كافران است كه همانند بهايم‌اند و پند نمى‌گيرند.

قرآن در آنجا كه واژگانى است كه تصريح به آن‌ها زشت است، از كنايه‌هايى زيبا استفاده مى‌كند؛ از جمله همبستر شدن با زنان از تعبيراتى چون لمس كردن، نزديكى و به خلوت رفتن ياد مى‌كند.[٣]

١٠. نكته‌هاى تازه و زيباى بديعى‌

بسيارى از لطايف علم بديع، زيبايى لفظى صرف نيست، بلكه قدر و منزلت سخن را بالا مى‌برد و خود استوانه‌اى از استوانه‌هاى بلاغت و پايه‌اى از پايه‌هاى فصاحت است. قرآن كريم از ظرافت‌ها و زيبايى‌هاى بديعى پر است كه بُعدى از ابعاد اعجاز بيانى آن است.

التفات، ايجاز، تخلًص و اقتضاب، تتميم، استخدام و مذهب كلامى، انواعى است كه استاد معرفت گاه به تفصيل از آن‌ها در ذيل آن عنوان سخن مى‌گويند. در ادامه مذهب كلامى به مناسبت به بحث استدلال در قرآن وارد مى‌شوند.[٤]

در پايان جلد پنجم‌ التمهيد دو متن درباره اعجاز قرآن آمده است: ١. بخشى از كتاب‌ الطراز يحيى بن زيد علوى‌ تحت عنوان: فصاحت قرآن در كفّه ترازو. اين بحث به‌طور فشرده تمامى جوانب بلاغت و فنون بديع در قرآن را در بر

[١] . توبه، آيه ٨١.

[٢] . رعد، آيه ١٩؛ زمر، آيه ٩.

[٣] . ر. ك: محمدهادى معرفت، التمهيد، ج ٥، صص ٤٢٩- ٤١٦.

[٤] . ر. ك: همان، صص ٥٢٠- ٤٣٠.