امتياز عمده‌اى كه نگرش سوم بر دو نگرش اول دارد آن است كه بر پايه نگرش سوم دو عنوان مكى و مدنى همه آيات قرآن را- بدون استثنا- در بر مى‌گيرد. وقتى كه ما ملاك تقسيم آيات را مقياس زمانى گرفتيم، هر آيه‌اى از آيات قرآن يا مكى خواهد بود يا مدنى، زيرا اگر پيش از هجرت نبوى و خروج آن حضرت از مكه نازل شده باشد، مكى است و اگر در مسير عزيمت پيامبر از مكه به مدينه يا پس از ورود پيامبر (ص) به مدينه نازل شد باشد، مدنى است، مكان نزول آن هر جا كه مى‌خواهد بوده باشد. اما بر پايه دو نگرش ديگر در تعريف و تفسير اصطلاح مكى و مدنى، گاه آيه‌اى را مى‌يابيم كه نه مكى است و نه مدنى، مانند آنكه مكان نزول آيه‌اى از قرآن كريم يك مكان سومى بوده باشد نه مكه و نه مدينه، و خطاب آيه نيز نه به اهل مكه بوده باشد و نه به اهل مدينه، همچون آياتى كه هنگام معراج يا اسراء بر پيامبر نازل شده است.[٢]

شايان ذكر است كه ديدگاه اول كه ملاك مكى و مدنى بودن آيات را مكان نزول مى‌داند، گر چه از سوى همه متأخران و معاصران مورد نقد قرار گرفته، اما طرح آن از اهميت بسزايى برخوردار است. اهميت آن از اين جهت است كه قرآن‌پژوهان هنگامى كه به منابع كهن مراجعه مى‌كنند و با روايات و اظهار نظرهاى زيادى مواجه مى‌شوند كه مفسران نخستين آيات بسيارى را كه پس از هجرت نازل شده، مكى به شمار آورده‌اند، آن‌ها را به خطا و اظهار نظر نادرست متهم نكنند و توجه داشته باشند كه آن مفسر در مكى شمردن آيه به مكان نزول نظر داشته است نه به زمان آن، بنابراين ميان ديدگاه آن مفسر و اين مفسرانى كه آيه را مدنى شمرده‌اند، تضاد و تعارضى نيست و صرفاً نوع نگاه آن‌ها متفاوت بوده است. بدين ترتيب از بسيارى رد و انكارهاى بى‌حاصل و كم فايده اجتناب مى‌كنند.

[١] . ر. ك: بدرالدين زركشى، البرهان فى علوم القرآن، ج ١، ص ٢٧٤، جلال‌الدين سيوطى، الاتقان فى علوم القرآن، ج ١، ص ٢٦، سيدمحمدباقر حكيم، علوم قرآنى، ص ٧٢- ٧٤، محمود راميار، تاريخ قرآن، ص ٦٣، بابايى و همكاران، روش‌شناسى تفسير قرآن، ص ٣٥٦.

[٢] . سيدمحمدباقر حكيم، علوم قرآنى، ص ٧٢.