معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٥٢ - ٣ آزادانديشى و دليرى

متعال مى‌پنداشتند، رنج بسيارى بر خود هموار كرد. مسيحيان بر آيه شريفه ١١٦ سوره مائده كه اين ايراد را به گونه پرسش متوجه‌ عيسى‌ مى‌داند و مى‌فرمايد:

وَ إِذْ قالَ اللَّهُ يا عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ أَ أَنْتَ قُلْتَ لِلنَّاسِ اتَّخِذُونِي وَ أُمِّي إِلهَيْنِ مِنْ دُونِ اللَّهِ‌

خرده گرفته‌اند كه هرگز در ميان ما مسيحيان باور تثليث با خدايان سه‌گانه خدا، مسيح‌ و مريم‌ و اعتقاد به الوهيت‌ مريم‌ سابقه نداشته است و قرآن اين اتهام را بى‌جهت متوجه ما مى‌داند. استاد علامه پس از كاوش و تتبّع بسيار، و جست‌وجويى چند هفته‌اى، مستند اين باور را يافته و در كتاب خويش آورده است.[١]

٢. پويايى و ناايستايى در يافته‌هاى علمى‌

شيوه پسنديده استاد در آثار علمى خويش، در نورديدن مرزهاى باورها و پنداشته‌هاى علمى است. چنان كه به آسانى از ديدگاه‌هاى پيشين خويش دست مى‌شويد و در نگاشته‌هاى خويش بازنگرى مى‌كند. پويايى در پويش علمى پژوهشى از نقاط روشن پژوهه‌هاى استاد است. كمتر كتابى از ايشان در چاپ مجدد از بازنگرى و افزوده‌ها بى‌بهره مانده است. حتى در برخى كتاب‌ها مانند التفسير و المفسرون فى ثوبه القشيب‌، ترجمه فارسى بر متن عربى افزوده‌هايى دارد.

٣. آزادانديشى و دليرى‌

استاد فقيد در باورهاى تاريخى، فقهى، تفسيرى و ... هرگز در حصار مفروضات و مشهورات و حتّى مسلّمات نمى‌ماند و در مواردى كه ديدگاهى را متزلزل مى‌يابد، يا دليل بر ديدگاه مقابل دلالت مى‌يابد، بى‌هيچ پروايى بى‌پايگى آن را تصريح مى‌كند و به آسانى، باور و انديشه نو را مى‌پذيرد. انكار فرضيه جهان شمولى طوفان نوح، تشكيك در معلّق ماندن كوه در ميان آسمان و زمين بر فراز سر بنى‌اسرائيل (ص ٣٢ تا ٣٩ و ص ٧٢ تا ٧٧) و واقعيت نداشتن جادو و چشم‌زخم (ص ٢٠٢ تا ٢٣٧) نمونه‌هايى از اين دست مى‌باشد.

ايشان با همه احترام و عظمت و مقام بلند علمى كه براى استادانى چونان‌

[١] . همان، صص ٨٧- ٨٦.