معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٥٩٤ - دوم مخالفان تفسير علمى

كتاب است و فواتح را از متشابهات مى‌داند.[١]

٢. شيخ محمود شلتوت‌ (١٩٦٤- ١٨٩٣ م) از علماى الازهر مصر در مقالاتى كه در مجله‌ الرسالة در سال ١٩٤١ ميلادى چاپ مى‌شد، به تفسير علمى حمله كرد و عقيده داشت كه ... اين نوع تفسير خطا است چون: اوّلًا قرآن براى بيان نظريات علوم و فنون نازل نشده است؛ ثانياً اين طريق موجب تأويل قرآن به‌صورت تكلّفى (تحميلى) مى‌شود كه اين تأويلات، با اعجاز قرآن و ذوق سليم ناسازگار است؛ و ثالثاً موجب مى‌شود كه قرآن در هر زمان و مكان به دنبال مسايل علوم برود، در حالى كه علوم، ثبات و قرار و سخن قاطع ندارد و چه بسا امروز، چيزى را ثابت كنند و فردا مخالف آن اثبات مى‌شود؛ لذا خطاهاى علوم به قرآن راه يابد و ما در مقام دفاع قرار گيريم (هرچند قرآن اشاراتى به علوم و فنون دارد).

او در ادامه مواردى از خطاها در تفسير علمى كه موجب استخراج مسايل عجيبه از آيات قرآن شده است را بر مى‌شمارد.[٢]

٣. دكتر ذهبى‌ از اساتيد علوم قرآن و حديث در الازهر مصر و صاحب كتاب مشهور التفسير و المفسّرون‌. وى از دانشمندان متأخّر مصر محسوب مى‌شود. ايشان به دنبال نظر شاطبى‌ در مخالفت با تفسير علمى مى‌گويد:

اعتقاد من اين است كه حق با شاطبى‌ است چون دلايلى كه آورده، قوى است و جواب‌هايى كه به مخالفان خود مى‌دهد، محكم است.[٣]

٤. در بعضى از كتاب‌ها، افرادى را به‌عنوان مخالفان تفسيرعلمى ذكر كرده‌اند كه عبارت‌اند از:[٤]

الف. استاد امين الخولى‌ (١٩٥٦ م).

ب. استاد عباس محمود عقاد (١٩٦٤ م).

[١] . التفسير و المفسرون، ج ٢، ص ٤٨٩.

[٢] . شماره‌هاى ٤٠٧ و ٤٠٨، مجله الرساله، سال ١٩٤١ ميلادى به نقل از: التفسير العلمى فى الميزان، صص ٣٠٢- ٢٩٩، تأليف احمد عمر ابو حجر( چاپ دار القتيبه).

[٣] . التفسير و المفسّرون، ج ٢، صص ٤٩٤- ٤٩١( چاپ دار الكتب الحديث، با تلخيص، ترجمه و تصرّف در عبارات).

[٤] . التفسير العلمى فى الميزان، ص ٢٩٧ به بعد.