معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٢٤٨ - ٦ تكرارى بودن برخى از منابع كتاب

تفسير «نعيم» در سوره تكاثر/ ٨ است.[١]

٥. فقدان توضيح و جمع‌بندى و استنباط

برخى احاديث كه در توضيح آيات مى‌آيد، متعارض است و مفسر نبايد خواننده را در ابهام واگذارد؛ بلكه با جمع‌بندى و استنباط مناسب، نتيجه را اعلام كند.

مؤلف محترم در برخى موارد مثل بحث آمين تا حدودى اين كار را انجام داده است.[٢] اما در برخى موارد همچون تفسير آيات سوره حمد و مثل بحث جهر و اخفات در بسم اللَّه الرحمن الرحيم، اين مهم را انجام نداده و فقط ١٨ روايت را در اين باب آورده‌اند[٣] و از نقد، بررسى و نتيجه‌گيرى پرهيز كرده‌اند؛ با اينكه مسأله فقهى بوده و روايات متعارض ذكر شده است.

البته ممكن است گفته شود كه چينش روايات به‌صورتى است كه خواننده ديدگاه صحيح را درمى‌يابد؛ ولى اين مطلب كافى نيست و تصريح بدان لازم است. علاوه بر آنكه ممكن است خواننده‌اى ديدگاه صحيح را برداشت نكند.

٦. تكرارى بودن برخى از منابع كتاب‌

به نظر مى‌رسد كه در تنظيم فهرست مصادر التحقيق دقت كافى به عمل نيامده است و برخى كتاب‌ها تكرار شده است؛ از جمله كتاب‌ اصول التفسير، ابن تيميه‌ يك بار در حرف «الف» آمده است و يك بار در حرف «م» تحت عنوان مقدمه فى اصول التفسير، ابن تيميه‌ با اينكه ناشر و محل نشر و نوبت چاپ و سال چاپ هر دو يكى است.[٤]

نيز در مورد كتاب‌ آراء المستشرقين حول القرآن الكريم و تفسيره عمر بن ابراهيم رضوان‌ همين اتفاق در صفحه اول فهرست تكرار شده است و تحت‌

[١] . محمدهادى معرفت، التفسير الاثرى الجامع، ج ١، ص ٣٨٧.

[٢] . همان، ص ٤٠٦.

[٣] . همان، صص ٣٥٣- ٣٥١.

[٤] . همان، صص ٤٠٨ و ٤١٥.