معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٤١ - شيوه پاسخگويى به شبهات

خدا است يا ساخته پيامبر (ص) است كه مفاهيم را دريافت مى‌كرده و خود در قالبى مى‌ريخته است؟

ايشان همچنين زمينه‌هاى ايجاد شبهه را به دو گروه داخلى و خارجى تقسيم مى‌كند: يك؛ زمينه‌هاى خارجى مانند ديدگاه‌هاى مستشرقان كه قرآن را اساساً به‌عنوان وحى آسمانى باور ندارند و آن را ساخته و پرداخته و برخاسته از هوش، نبوغ، ذكاوت و روشن‌انديشى شخص پيامبر مى‌دانند، بدين‌رو تضادهاى خيالى قرآن با تاريخ يا علم را به دليل اشتباه پيامبر مى‌دانند كه اگر وحى الهى مى‌بود، خالى از اشتباه بود. و ديگر زمينه‌هاى داخلى شبهات كه به دليل همگام نبودن برداشت‌هاى مفسران از قرآن با روند پيشرفت علوم پديد آمده است.

شيوه پاسخ‌گويى به شبهات‌

استاد معرفت از ميان سه شيوه: «برخورد تكفيرآميز و مرتدپندارى»، «مواجهه تحقيرآميز» و «پاسخ به دور از دشمنى و همراه با عطوفت و استدلال»، تنها شيوه سوم را درست مى‌داند و مى‌گويد:

كسى كه سؤال دارد همانند فرد مريض است. آيا مى‌توان به مردم گفت نبايد مريض شويد. شبهه نيز يكى از درد و علت‌ها است. طبيب نبايد فرد را به دليل ابتلا به مرض شماتت كند؛ بلكه بايد به دنبال درمان او باشد. به همين دليل، كسى را كه شبهه دارد، نبايد معاند پنداشت.

ايشان اين روش را شيوه معمول امامان اهل بيت (ع) در احتجاجات خود با ديگران دانسته و در اين زمينه به اقدام امام‌ حسن عسكرى‌ (ع) در برابر ابن‌اسحاق كندى‌ فيلسوف مشهور مسلمان اشاره مى‌كند. كندى‌ كه تفكرات الحادى داشت، شش‌ماه درس خود را تعطيل كرده بود تا تناقضات قرآن را جمع‌آورى كند؛ امام توسط يكى از شاگردان به او پيغام داد: آن كسى كه قرآن، سخن او است، اگر بگويد آنچه تو به‌عنوان اختلاف و تناقض مى‌فهمى فقط برداشت تو است و من آن را قصد نكرده‌ام، چه مى‌كنى؟ كندى‌ با شنيدن اين سخن تكان دهنده، همه كاغذهايى را كه در آن مدت گردآورده بود به آتش كشيد.