معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٥٣٥ - مقدمه

اعجاز بيانى قرآن‌

حسن خرقانى‌[١]

چكيده‌

از مباحث پردامنه و محورى علوم قرآن، «اعجاز قرآن» است. مشهورترين و گسترده‌ترين ديدگاه در باب اعجاز، «اعجاز بيانى» قرآن است. نگاشته‌هاى استاد آيت‌الله معرفت در كتاب ارجمند التمهيد فى علوم القرآن‌ را جامع‌ترين و استوارترين اثر در اين باب مى‌توان برشمرد. نگارنده در اين مقاله ضمن معرفى تلاش‌ها و ديدگاه‌هاى ايشان در باب اعجاز بيانى، به بررسى ديدگاه‌ها درباره جايگاه اعجاز بيانى در ميان ديگر وجوه اعجاز پرداخته است و وجوه ده‌گانه اعجاز بيانى را بر اساس‌ التمهيد گزارش كرده است و در پايان به نقد و بررسى نظريه صرفه پرداخته است كه در برابر اعجاز بيانى قرار دارد و شبهه‌هايى را به آن وارد مى‌سازد.

كليد واژه‌ها: قرآن، علوم قرآنى، اعجاز قرآن، آيت‌الله معرفت، التمهيد فى علوم القرآن.

مقدمه‌

از مباحث مهم و پردامنه در علوم قرآن كه با مسائل اعتقادى و علم كلام نيز پيوند خورده است و دانش‌هاى گوناگون از جمله علوم ادبى را به خدمت مى‌گيرد، مبحث «اعجاز قرآن» است. همواره اين پرسش مطرح بوده است كه چه ويژگى‌ها و برجستگى‌هايى در قرآن كريم نهفته است كه آن را براى ابديت،

[١] . عضو هيأت علمى دانشگاه علوم اسلامى رضوى.