معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٣٩٠ - فصل دوم ديدگاه استاد معرفت(ره) درباره حقيقت قرآن

رشيد رضا مى‌فرمايد:

اين‌ها چيز جديدى در اين زمينه نياورده‌اند، مسأله وجودات چهارگانه براى اشيا (ذهنى، لفظى، كتبى، عينى) از دير زمان نزد منطقيون امر متعارف و شناخته شده‌اى بوده است، امر ناشناخته، اطلاق اسم تأويل بر عين خارجى است، به اين اعتبار كه مصداقى براى وجودات سه‌گانه منتزع از آن باشد كه اين اصطلاح جديد غير معروف است.

حضرت استاد پس از اين بيان به نقد كلام علامه‌ طباطبايى‌ در تفسير تأويل و حقيقت قرآن پرداخته و مى‌گويد:

اگر مراد ايشان از تأويل صرفاً همان بيانى بود كه ذيل آيه ٨٢ كهف ايراد فرمود كه تأويل در عرف قرآن حقيقتى است كه ملاكات احكام و مصالح و غاياتِ ملحوظ در تشريعات و تكاليف به آن حقيقت برمى‌گردد، مرافقت و موافقت با او ممكن بود، لكن- چنان‌كه بيان شد- ايشان اين معنا را توسعه داده و فرموده است: تأويل آيات قرآن امر بسيط، داراى احكام و استحكام شديد و متقن و از امور عينه‌اى است كه شبكات الفاظ را به آن راهى نيست و در آن چيزى از اين تجزيه و تفصيل موجود در قرآن حاضرى كه در دسترس‌