معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٤٤٠ - قرائت صحيح ويژگىها و راههاى شناخت آن

«سبعة أحرف» چنان معنايى مى‌داشت، طبعاً آن‌ها كه در قرن اول و دوم مى‌زيستند و به عصر پيامبر (ص) نزديك‌تر بودند، بر اساس آن عمل مى‌كردند و به انتخاب و ترجيح يك قرائت بر ديگرى نمى‌پرداختند و براى برترى قرائت خود بر ديگر قرائات به استدلال‌هاى ادبى و مانند آن تمسك نمى‌كردند؛ زيرا با فرض اينكه دو يا سه قرائت در يك آيه از سوى خدا نازل شده باشد، جايى براى ترجيح يك قرائت بر ديگرى وجود ندارد. بنابراين سيره قرّاءِ ياد شده حاكى از وحدتِ قرائتِ صحيحِ قرآن است.

اعراب‌گذارى و نقطه‌گذارى قرآن‌

اعراب‌گذارى و نقطه‌گذارى قرآنِ كريم توسط ابو الاسود دئلى‌ و دو شاگردش‌ يحيى بن يعمر و نصر بن عاصم‌ در نيمه دوم از قرن اوّل،[١] حاكى از وحدت نص قرآن كريم است؛ زيرا اين كار طبعاً مى‌تواند در محدوده يك قرائت انجام شود و آنان در نقطه‌گذارى و اعراب‌گذارى قرآن ترديدى نداشتند؛ زيرا قرائت جمهور مسلمين براى آنان معلوم بود.[٢] اگر قرآن به قرائت‌هاى مختلفى نازل شده بود، ائمه (ع) و ساير علماى اسلام براى جلوگيرى از مهجور شدنِ ساير قرائات كه قرآن به شمار مى‌رفت، به‌طور قاطع از علامت‌گذارى قرآن جلوگيرى مى‌كردند؛ ولى نه تنها چنين كارى صورت نگرفت؛ بلكه اعراب‌گذارى و نقطه‌گذارى به تدريج عموميت و گسترش يافت.

قرائتِ صحيح ويژگى‌ها و راه‌هاى شناخت آن‌

از شواهد عقلى و نقلى ياد شده، به‌خوبى روشن مى‌شود كه قرائتِ صحيحِ قرآن كه از حجيّت و اعتبار برخوردار است، يكى بيش نيست؛ ولى پرسشِ مهمى كه اكنون بايد به آن پاسخ دهيم، اين است كه آن قرائتِ صحيح، كدام قرائت است و چه ويژگى‌هايى دارد؟

[١] . ر. ك: ابن عطيه اندلسى، المحرر الوجيز فى تفسير الكتاب العزيز، ج ١، صص ٥١- ٥٠؛ محمدهادى معرفت، تلخيص التمهيد، صص ١٨٧- ١٨٥.

[٢] . ر. ك: محمدهادى معرفت، التمهيد فى علوم القرآن، ج ٢، ص ١٤٥.