معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٥٤ - الف محتوايى

از نمونه‌هاى نوآورى در كتاب‌ شبهات و ردود، نظريه نسخ تمهيدى يا ابطال زمان‌بندى شده تجويز ضرب زن از سوى شوهر است كه در آيه ٣٤ سوره نساء مطرح شده است. بدين‌سان كه با دستورات تكميلى، زمينه تجويز ياد شده به‌طور كلى از ميان مى‌رود، همانند مسأله برده‌دارى كه به يارى احكام تكليفى ديگر، زمينه آن به تدريج خشكانده شد.[١]

كاستى‌ها

در كنار همه نقاط قوت اثر، كاستى‌ها و كمبودهايى نيز در آن احساس مى‌شود. از اين رو نكاتى پيشنهاد مى‌شود كه در دو بخش محتوايى و شكلى و صورى قابل طرح‌اند.

الف. محتوايى‌

١. اين كتاب از آنجا كه با هدف پاسخ‌گويى به شبهات و دفاع از ساحت ارجمند قرآن عظيم نگاشته شده است، همانند خود قرآن، هدف اصلى را هدايت‌گرى قرار داده و نه پژوهش‌هاى تاريخى، ادبى، كلامى، فقهى و ... و از سوى ديگر مخاطب خويش را قشر متوسط جامعه از نظر علمى و بالاتر تعيين كرده است. بنابراين سطحى ميان تفصيل و اجمال را برگزيده و مطالب مطرح شده را در حدّ متناسب از جهت گستره و ژرفا ارائه كرده و تفصيل هر مطلب را به جاى متناسب، آن مانند موسوعه‌هاى فقهى استدلالى و پژوهش‌هاى گسترده تاريخى وانهاده است كه شيوه‌اى پسنديده به نظر مى‌رسد. اما با اين همه گاه، از اين مبنا تخطى كرده و به اطناب روى آورده يا روش ايجاز و اشاره را برگزيده، چندان كه مخاطب را قانع نمى‌سازد. نمونه نخست را در داستان طوفان نوح و جهان‌شمولى آن مى‌توان ديد.[٢] و نمونه ايجاز را در مقوله عصمت انبيا مى‌توان جست.[٣]

[١] . همان، صص ١٥٨- ١٤٩.

[٢] . همان، صص ٥١- ٢٩.

[٣] . همان، صص ٢٩- ٢٥.