معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٥٨٧ - اول موافقان تفسير علمى

داشته‌اند كه با توجه به سير تاريخى و به‌صورت مختصر به آن‌ها اشاره مى‌كنيم.

اول: موافقان تفسير علمى‌

جمعى از مفسّران قرآن، فلاسفه و متفكّران و بسيارى از متخصّصان علوم تجربى، طرفدار تفسير علمى بوده و از علوم تجربى در تفسير آيات قرآن استفاده كرده‌اند. از جمله:

١. شيخ‌الرييس‌ ابن سينا فيلسوف و پزشك مشهور ايرانى؛ او واژه «عرش» در آيه‌ ويحمل عرش ربك فوقهم يومئذ ثمانية؛[١] را به فلك الافلاك (يعنى فلك نهم هيئت بطليموسى) تفسير كرده است و «ملايكه» هشت‌گانه را به افلاك هشت‌گانه (قمر- خورشيد- زهره- عطارد- زحل- مشترى- مريخ و فلك ثوابت) تفسير كرده است.[٢]

٢. ابوحامد غزالى‌ (م ٥٠٥ ق). او در كتاب‌ احياء العلوم‌ مى‌گويد:

در قرآن علوم زيادى وجود دارد و از برخى علما نقل كرده كه در قرآن هفتاد و هفت هزار و دويست علم است؛ زيرا براى هر كلمه علمى است و اين علوم چهار برابر مى‌شود، چون هر كلمه ظاهر و باطن و حد و مطلع و ... دارد.[٣]

و نيز در كتاب‌ جواهر القرآن‌ آورده است:

علومى همچون علم طب، نجوم، هيئت العالم، هيئت بدن حيوان، تشريح اعضاى او، علم سحر، طلسمات و غير اين‌ها، ريشه‌هاى آن خارج از قرآن نيست. و مثال‌هاى زيادى از آيات قرآن در رابطه با علوم مختلف بيان مى‌كند.[٤]

٣. امام‌ فخر رازى‌ (م ٦٠٦ ق) در تفسير كبير (مفاتيح الغيب) برخى مطالب علمى را با آيات قرآن تطبيق كرده است. او به آيه‌ الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ الْأَرْضَ فِراشاً[٥]

[١] . حاقه، آيه ١٧.

[٢] . ر. ك: رسايل ابن سينا، صص ١٢٥- ١٢٤؛ ذهبى، التفسير و المفسّرون، ج ٢، ص ٤٢٦.

[٣] . احياء علوم دين، ج ١، ص ٢٨٩( باب رابع از ابواب آداب تلاوت قرآن).

[٤] . جواهر القرآن، فصل پنجم، ص ٢٥.

[٥] . بقره، آيه ٢٢.