معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٧٠٢ - عدم نسخ در آيه امتاع

گفت‌وگوى خصوصى با پيامبر تنها براى موارد ضرورى و جدى شايسته است. چنانچه پس از تحقيق اين هدف و كاهش درخواست‌هاى مكرر عرب‌ها، ضرورت پرداخت پول براى حرف‌هاى مهم جدى از بيم مى‌رود.[١] از اين رو آيه نجوى همچنان مورد عمل است و هرگز عمل به آن منتفى نشده است. حقيقت اين آيه توصيه به عدم ايجاد مزاحمت براى اولوالامر است كه اكنون نيز جارى است. حال چگونه مى‌توان اين آيه را در شمار آيات منسوخ آورد؟

عدم نسخ در آيه امتاع‌

در خصوص آيه امتاع- تضمين عده يك‌ساله وفات براى زنان شوهر مرده- گفته شده است كه با آيه عده- تعيين زمان چهار ماه و ده روز براى عده وفات- و آيه مواريث- تعيين ميزان مشخص از ماترك متوفى در شرايط گونه‌گون به‌عنوان سهم‌الارث زن- نسخ شده است. در بيان استاد معرفت، ضمن اشاره به ديدگاه آيت‌الله‌ خوئى‌ كه به وجود تنافى بين اين آيات اعتقادى ندارند، مفاد آيه امتاع يك تكليف ارفاقى است، نه الزامى. ايشان در ادامه مى‌گويند:

ما روى اين آيه فكر كرديم و ديديم آيه مربوطه به اشخاصى است كه در سنين بالا ازدواج مجدد مى‌كنند و معمولًا از اين زن اولاد ندارند، چرا كه اگر اولاد داشته باشند، كسى آن‌ها را از خانه اخراج نمى‌كند. اين آيه توصيه مى‌كند كه اين زن‌ها را از خانه خارج نكنيد، مگر آنكه خودشان بروند.[٢]

در بخشى از گفت‌وگوى فصلنامه‌ بينات‌ با استاد، ايشان به يادكرد بيان شفاهى زير از آيت‌الله‌ خوئى‌ مى‌پردازند:

خود قرآن، اختلاف بين آيات را نفى مى‌كند، آن وقت شما مى‌خواهيد از اختلاف به نسخ پى‌ببريد!

به نظر مى‌رسيد يكى از مبانى تغيير ديدگاه استاد معرفت پذيرش همين‌

[١] . همان، ص ٦٧.

[٢] . همان.