معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٢٥٠ - ١١ خلط بحث اعتبار و حجيت

اختصاص يافته است،[١] ولى مبانى اين مطلب در مقدمه كتاب تذكر داده نشده و بدون ذكر هيچ مقدمه‌اى، وارد بحث قرائات «الحمد اللَّه» شده است. در حالى كه لازم بود در مقدمه تفسير، مبانى اين مطلب روشن شود كه از نظر مؤلف، كدام قرائت معتبر است و كدام معتبر نيست و آيات قرائات سبعه متواتر است يا نه؟

البته ممكن است گفته شود مؤلف در كتاب‌ التمهيد فى علوم القرآن‌ اين مطالب را بيان كرده است. ولى اين مطلب مورد نقض دارد، چون مباحث تأويل و صيانة القرآن من التحريف‌ نيز در كتاب‌هاى ديگر مؤلف آمده، ولى در مقدمه تفسير تكرار شده است. در ضمن مى‌توان در مقدمه بحث، طى چند سطر به مبانى اصلى اشاره كرد و آن‌گاه به كتاب‌هاى ديگر ارجاع داد.

١٠. عدم تعريف و توضيح برخى اصطلاحات‌

مؤلف محترم در مقدمه تفسير، اقوال صحابه طراز اعلى را در تفسير معتبر مى‌داند.[٢] ولى توضيح نمى‌دهد كه مقصود ايشان از صحابه طراز اعلى چه كسانى هستند. هرچند كه از مطالب ايشان در كتاب‌ التفسير و المفسرون فى ثوبه القشيب‌[٣] مى‌توان دريافت كه مقصود ايشان، سخنان صحابه معصوم يا عادل است. اصولًا ايشان عنوان «صحابه» را به كسانى اطلاق مى‌كردند كه وجه البنى (ص) باشند يعنى اخلاق و عقايد پيامبر (ص) در آن‌ها تجلى كرده باشد؛[٤] مثل امام‌ على‌ (ع) و حسن‌ (ع) و حسين‌ (ع)، سلمان‌ و ابوذر ولى بهتر بود كه در متن يا حاشيه كتاب، اين ديدگاه ايشان توضيح داده مى‌شد.

١١. خلط بحث اعتبار و حجيت‌

نويسنده محترم در موارد متعددى از مقدمه در مورد «اعتبار» سخنان صحابه‌

[١] . همان، صص ٢٨٤- ٢٧١.

[٢] . محمدهادى معرفت، التفسير الاثرى الجامع، ج ١، صص ٩٨ و ١٠٥.

[٣] . محمدهادى معرفت، التفسير و المفسرون فى ثوبه القشيب، ج ١، ص ٣٠٧.

[٤] . ر. ك: مجله حوزه و پژوهش، ش ١٨- ١٧، صص ٢٠- ١٩ مصاحبه با استاد معرفت.