معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٤٥٠ - ضرورت پژوهش در حديث سبعة احرف از منظر آيتالله معرفت

ضرورت پژوهش در حديث سبعة احرف از منظر آيت‌الله معرفت‌

آيت‌الله محمد هادى معرفت، كه از مفسران و قرآن‌پژوهان گرانقدر دوره معاصر بودند، در كتاب گرانسنگ‌ التمهيد فى علوم القرآن‌ به بررسى و پژوهش در خصوص حديث سبعة احرف پرداخته‌[١] و تحليل آن را در رديف مهم‌ترين مبانى تفسير دانسته و پس از بحث از قرائات قرآن و قرّاء، حديث سبعة احرف را بررسى كرده و ضمن گزارش كاملى از روايات سبعة احرف در مصادر فريقين و ذكر آراى برخى از مفسران و قرآن‌پژوهان پيشين و تبيين نظر خود پرداخته‌اند. ايشان در ضمن بحث هم يادآور شده‌اند كه بزرگانى چون‌ فيض كاشانى‌[٢] در تفسير صافى‌ و شهاب‌الدين ابوشامه مقدسى‌[٣] در كتاب‌ المرشد الوجيز و ابن جزرى‌[٤] (م/ ٨٣٣ ق) در كتاب‌ النشر فى قرائات العشر، به بررسى سبعة احرف پرداخته و مطالب مهمى را در خصوص آن روايت ارائه كرده‌اند.

همچنان كه آيت‌الله معرفت اشاره كردند، دانشمندان فراوانى، از قرون پيشين تاكنون ضمن ذكر روايات، به دنبال معنى‌شناسى سبعة احرف بوده‌اند و بيش از سى قول در خصوص سبعة احرف آورده‌اند و به جز چند نفرى كه آيت‌الله معرفت ياد كرده‌اند، افراد ديگرى از اهل سنت چون‌ طبرى‌ (م/ ٣١٠ هجرى) در تفسير طبرى‌،[٥] مكى ابن ابى الطالب‌ (م/ ٤٣٧ ق) دركتاب‌ الابانه‌،[٦] زركشى‌ (م/ ٧٩٤ ق) در كتاب‌ البرهان فى علوم القرآن‌[٧] و سيوطى‌ (م/ ٩١١ ق) در كتاب‌ الاتقان‌[٨] و آلوسى‌ (م/ ١٢٧٠ ق) در كتاب‌ روح المعانى‌[٩] و از اماميه،

[١] . محمدهادى معرفت، التمهيد فى علوم القرآن، ج ٢، صص ١١٧- ٩٣

[٢] . همان، ص ٩٤

[٣] . همان، ص ٩٥

[٤] . همان، ص ٩٨

[٥] . تفسير طبرى، ج ١، ص ٤٣

[٦] . الابانه عن معانى القراءات، ص ٢٨

[٧] . بدرالدين زركشى، البرهان فى علوم القرآن، ج ١، ص ٢١٢.

[٨] . جلال‌الدين سيوطى، الاتقان فى علوم القرآن، ج ١، ص ١٤٥

[٩] . روح المعانى، ج ١، ص ٢١