معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٥١٣ - مصحف امام على(ع)

عبارت‌ كما انزل‌ نيز مانند علي تنزيله‌ به الفاظ قرآن كريم ناظر است؛ چنان كه اين معنا در شواهدى فراوانى آشكاراست؛ مانند:

كَمَا أَنْزَلَ اللَّهُ فِي كِتَابِهِ وَ سَنَّهُمَا رَسُولُ اللَّهِ (ص)[١]

بنا بر آنچه آمد، بايد عبارات «تنزيل» و «كما انزل» را به معناى الفاظ قرآن كريم گرفت و حتى در مواردى بايد آن را به معناى ترتيب نزول قرآن دانست؛ مانند آن‌جايى كه‌ على‌ (ع) از پيامبر (ص) آورده است:

أخبرني بثواب القرآن سورةً سورةً علي نحو ما نزلت من السماء، فأول ما نزل عليه بمكة فاتحة الكتاب ثم اقرأ[٢]

يا مانند كتاب‌هايى كه با نام «تنزيل القرآن» يا «نزول القرآن» تأليف شده و در آن‌ها، روايات ترتيب نزول سوره‌هاى قرآن آمده است.[٣]

پرسش‌ ابن سيرين‌ نمى‌تواند به مصحف امام‌ على‌ (ع) ناظر باشد؛ زيرا فعل جمله‌ ابن سيرين‌ به‌صورت جمع آمده است:

الفوه كما انزل؟ الاول فالاول؟

روشن است كه اگر پرسش‌ ابن سيرين‌ به مصحف امام‌ على‌ (ع) مرتبط بود، بايد مى‌گفت: الّفه كما انزل؟؛ چنان كه گفت: كتبه علي تنزيله‌. بنابراين، بايد گفت كه پرسش او به مصحف عثمانى ناظر است كه تأليف آن به‌صورت گروهى انجام گرفته است. آيت‌الله معرفت نيز ضمير فعل «الّفوه» را به كاتبان مصحف عثمانى برگردانيده است؛ بنابراين، معناى عبارت چنين مى‌شود: ابن سيرين‌ گويد: از عكرمه‌ پرسيدم: آيا كاتبان مصحف عثمانى مصحف موجود را به‌

[١] .( همان طور كه خدا در كتابش نازل كرده و رسول خدا( ص) سنت قرار داده است.) محمد بن‌حسن حر عاملى، وسايل الشيعه، ج ١١، ص ٢٣٣، ح ١٤٦٧٢.

[٢] .( به من ثواب قرآن را سوره به سوره طبق نزول از آسمان خبر داد. اولين سوره‌اى كه بر او در مكه نازل شد، فاتحه الكتاب بود، سپس اقرأ) فضل بن‌حسن طبرسى، مجمع البيان فى تفسير القرآن، ج ١٠- ٩، ص ٢١٢.

[٣] . محمدرضا جلالى،« اسباب النزول»، دايره‌المعارف الاسلاميه الشيعيه، ج ٤، ص ٦٢؛ محمد بن‌اسحاق نديم، الفهرست، صص ٥١ و ٥٧؛ محمد بن‌مسلم ابن شهاب زهرى، تنزيل القرآن بمكه و المدينه؛ محمد بن‌على داوودى، طبقات المفسرين، ذيل نام عطاء خراسانى و سزگى، فؤاد؛ تاريخ التراث العربى، ص ١٠٩.