على‌ (ع) در زمان رسول خدا و برخى ديگر از تأليف آن پس از وفات آن حضرت سخن گفته‌اند. جمع‌بندى روايات دسته اول اين چنين است كه حضرت‌ على‌ (ع)، در زمان حيات پيامبر (ص)، پيوسته ساعاتى از شبانه روز را به فراگيرى و نگارش تنزيل و تأويل قرآن از آن حضرت اختصاص داده و اثرى جامع كه امام‌ باقر (ع) و امام‌ صادق‌ (ع) آن را «صحيفه جامعه» خوانده‌اند، براى پيشوايان پس از خود نگاشت. مضمونى كه در همه اين روايات مشترك است، تصريح به تأليف مصحف امام‌ على‌ (ع) در زمان رسول خدا است. راويانى كه به اجمال يا تفصيل چنين مضمونى را نقل كرده‌اند، ده تن از راويان سنى و شيعى به اين قرارند: ابراهيم بن يزيد تيمى كوفى‌ (٩٢- ٥٠ ق) از پدرش، حارث بن‌سُوَيد (ت بعد ٧٠ ق) و ابوالطفيل‌ (١١٠- ٣ ق) و مسلم بن‌عبدالله ابوحسان بصرى‌ (ت ١٣٠ ق) و وَهْب بن‌عبدالله ابوجُحَيفه‌ (ت ٧٤ ق) و طارق بن‌شهاب بجلى كوفى‌ (ت ٨٢ ق) از على‌ (ع)، على بن‌رباح بصرى‌ (ت حدود ١١٠ ق)،[١]، و سليم بن‌قيس‌ (٤ ق ه- بعد ٧٥ ق)[٢]، ابوالطُفَيل‌ (١١٠- ٣ ق) از امام‌ باقر (ع) از پدرانش‌[٣]، جَبَلَة بن‌سُحَيم كوفى‌ (ت ١٢٥ ق) از پدرش از على‌ (ع).[٤]

اما دسته‌اى ديگر از تأليف مصحف امام‌ على‌ (ع) پس از وفات رسول خدا و مصادف با زمان بيعت گرفتن براى خلاف‌ ابوبكر حكايت مى‌كند. جمع‌بندى اين روايات چنين است كه پيامبر اكرم (ص) در اواخر عمر خويش، حضرت‌ على‌ (ع) را به گردآورى قرآن وصيت فرمود و آن حضرت در اولين فرصت، آن را فراهم آورده، به مردم عرضه كرد؛ اما آنان از پذيرش قرآن آن امام (ع) سر باز

[١] . عبيدالله بن‌عبدالله حسكانى، شواهد التنزيل لقواعد التفضيل فى الآيات النازله فى اهل البيت( ع)، ج ١، ص ٣٥؛ ج ٨٩، محمدباقر مجلسى، ص ٥٢ و ج ٤٠، ص ١٥٥

[٢] . سليم بن‌قيس هلالى، كتاب سليم بن‌قيس، صص ٦٤- ٦٣؛ محمد بن‌حسن صفار، بصائرالدرجات، ص ١٩٨؛ محمدباقر مجلسى، ج ٣٦، ص ٢٧٥ و ج ٤٠، ص ١٣٩ و ج ٨٩، ص ٩٩؛ محمد بن‌يعقوب كلينى، اصول كافى، ترجمه و شرح‌سيد جواد مصطفوى، ج ١، صص ٨٣- ٨٢؛ احمد بن‌على طبرسى، الاحتجاج، ص ١٤١؛ محمد بن‌حسن حر عاملى، وسائل الشيعه الى تحصيل مسائل الشريعه، ج ١٨، ص ١٥٣.

[٣] . محمدبن‌على صدوق، الامالى، ص ٤٠١؛ محمد بن حسن صفار، بصائر الدرجات، ص ١٦٨

[٤] . محمدباقر مجلسى، بحارالانوار، ج ٨٩، ص ٥٢ و ج ٤٠، ص ١٥٥