معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٢٧٠ - ٣ آيات دال بر حوادث گذشته

دقت در مدعيات و لوازم آن نمى‌تواند امر معقول و قابل توجيهى در تفسير دين و آموزه‌هاى آن باشد. به تعبيرى چنين رهيافتى به دين، رهيافت ظاهرگرايانه و سطحى است كه «اصحاب الحديث» و «الظاهريون» به آن روى آوردند، آنان با اين نگاه خود به روايات درصدد نشان دادن تعبد و التزام محض خودشان به روايات هستند.

وقد أخذ الظاهريون من اصحاب الحديث بظاهر هذه الروايات مستريحين بأنفسهم الي مدلولها الظاهري تعبداً محضاً.[١]

استاد تأكيد مى‌كند رهيافت علمى و محققانه اجازه نمى‌دهد فرد محقق به آنچه تعقل آن ممكن نيست، ملتزم شود و لذا نقد علمى چنين رواياتى سزاوار است.

اما المحققون من العلماء فلم يرقهم الأخذ بما لايمكن تعقله و لامقتضي للتعبد بما لايرجع الي اصول العباديات و مِن ثَم أخذوا ينقدون هذه الأحايث نقداً علمياً متسائلين ماهي الفائده اللمحوظة من وراء نزول القرآن جملة واحدة في احدي السماوات العلي ثم ينزل تدريجيا علي رسول الله (ص).[٢]

٢. عدم امكان نزول لفظى دفعى در يك شب‌

اگر مقصود از نزول قرآن‌ «جملة» نزول لفظى باشد، بايد گفت نزول همه قرآن در يك شب عقلًا ممكن نيست.[٣] اين اشكال تنها بر رهيافت نزول لفظى تدريجى و نه نزول دفعى معنايى متوجه است.

٣. آيات دال بر حوادث گذشته‌

آيات متعددى وجود دارد كه خطاب به مسلمانان يا پيامبر (ص) از حوادث گذشته خبر مى‌دهد و يا حوادث گذشته را به ياد و خاطره آنان مى‌اندازد، مثلًا خبر از پيروزى مسلمانان در جنگ بدر و حنين، خبر از شهادت برخى در جنگ‌هاى پيشين، شنيدن خداوند صداى شكوائيه يك زن با پيامبر (ص).

[١] . محمدهادى معرفت، التمهيد، ج ١، ص ١١٨؛ تاريخ قرآن، ص ٤٠.

[٢] . همان.

[٣] . تاريخ قرآن، ص ٣٥؛ علوم قرآنى، ص ٦٥.