معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٤١٤ - سيره

ندارد.[١]

نكته ديگر در ردّ استدلال مزبور اين است كه ادعاى اجماع بر فرض صحت، مربوط به جواز قرائت در نماز است كه يك مسأله فقهى است؛ ولى چنانكه در آغاز بحث ياد كرديم، موضوع بحث ما حجيت قرائات به‌عنوان يك مسأله اصولى است.

سيره‌

گويند: سيره مسلمين بر اين قرار گرفته كه به يكى از اين قرائات (قرائات مشهور بين قرّا) قرآن را قرائت كنند. سيد محمدجواد عاملى‌ در مفتاح الكرامة مى‌نويسد:

روش مردم و علما بر قرائت به يكى از قرائات مشهور استوار و ثابت شده است.[٢]

در مبانى‌ منهاج الصالحين‌ نيز چنين آمده است:

سيره مسلمانان بر اين قرار گرفته كه قرآن را به اين قرائت‌ها قرائت كنند (و اين در زمانِ امامان، استمرار داشته) بدون اينكه مردم را از آن باز دارند چه اينكه اگر باز مى‌داشتند، براى ما نقل مى‌شد و (به خاطر اهميت آن) آشكار مى‌گرديد.[٣]

آنچه به‌عنوان سيره در دليل ياد شده آمده است، ادعايى بيش نيست؛ زيرا با صرف‌نظر از قرائتى كه در مصاحف كنونى ثبت است، دليلى بر رواج ساير قرائات در بين مردم در عصر ائمه (ع) وجود ندارد. چنان‌كه در عصر حاضر نيز قرائت رايج بين توده مسلمانان در اكثر مناطق يك قرائت است. بلكه زير عنوانِ «قرائت جمهور مسلمانان» نكاتى خواهيم آورد كه گوياى آن است كه از گذشته توده مردم قرائتِ ويژه‌اى داشته‌اند كه اكنون نيز در مصحف‌هاى امروزى استمرار دارد.

[١] . محمدهادى معرفت، التمهيد فى علوم القرآن، ج ٢، ص ١٦٤. سبب بى اعتبارى چنين اجماعى اين است كه اين اجماع خود دليل مستقلى نيست؛ بلكه به روايات بازگشت دارد و بايد ارزش و دلالتِ روايات، مورد بررسى قرار گيرد.

[٢] . سيدمحمدجواد عاملى، مفتاح الكرامه، ج ٤، ص ٦٩٧.

[٣] . سيدتقى طباطبائى قمى، مبانى منهاج الصالحين، ج ٤، ص ٤٥٩.