معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ١٤٣ - ٣ صحيح انگاشتن آراى صحابه در تفسير

اوهام آنان ناشى شده و لازم است تا امثال‌ ذهبى‌ و احمد امين‌، از چنين مطالب نادرستى به دور باشند. او مى‌فرمايد:

انا لناسف كثيرا ان يغتر كتّابنا النقاد امثال الاستاذ احمد امين و الاستاذ ذهبي بتخرصات لفقّها اوهام مستوره فلنترك المستشرقين في ريبهم يترددون.[١]

بسيار تأسف‌آور است كه برخى از نويسندگان نقاد چون استاد احمد امين‌ و استاد ذهبى‌ فريب خورده اوهام وارداتى مستشرقين باشند؛ در حالى كه مى‌بايد چنين انديشه‌هاى وارداتى را به خودشان برگرداند تا هم چنان مردد باشند.

آيت‌الله معرفت بر نادرستى تحليل‌ ذهبى‌ هم اشاره مى‌كند:

صحابه بين دو كلام پيامبر كه حضرت فرموده بود: حدثو اعن بني اسرائيل و لا حرج‌[٢] از بنى اسرائيل نقل كنيد و عيبى بر آن نيست، و عبارت: لا تصدقوا اهل الكتاب و لا تكذبوهم‌[٣] نه آنان را تصديق كنيد و نه تكذيب، ذهبى‌ در تحليل دو روايت ياد شده مى‌گويد: روايت اول يعنى حدثوا .... در خصوص اخبار و حوادث است كه در نقل آن‌ها، عبرت است و اما روايت دوم در خصوص مواردى است كه خبر در مواردى است كه احتمال صدق و كذب دارد و مى‌بايد سكوت كرد و اين ديدگاه‌ ابن حجر و ديگران هم هست.[٤]

آيت‌الله معرفت ديدگاه فوق را نادرست مى‌داند و بيان مى‌كند كه پيامبر (ص) همواره صحابه را از مراجعه به اهل كتاب بر حذر داشته و حديث‌ لاتصدقوا اهل الكتاب و لا تكذبوهم‌ بيانگر عدم تصديق و تكذيب آنان در همه موارد است؛ زيرا اهل كتاب، حق را به باطل در مى‌آميخته‌اند و كلام آن‌ها به هيچ وجه صحت نبوده است و مى‌فرمايد:

والمعني: ان لا يعتبر من كلامهم شي و لا يترتب علي ما يقولونه شي فلا حجيه لكلامهم و لا اعتبار لا اقوالهم علي الاطلاق.[٥]

ايشان ادامه مى‌دهد:

[١] . همان، ج ١، ص ٢٥٦

[٢] . فتح البارى، ج ٨، ص ١٢٠؛ صحيح بخارى، ج ٤، ص ٢٠٧.

[٣] . صحيح بخارى، ج ٤، ص ٢٧١( كتاب الاعتصام بالكتاب و السنه)

[٤] . التفسير و المفسرون، ج ١، ص ٥٠، فتح البارى، ٨/ ١٢٩.

[٥] . محمدهادى معرفت، التفسير و المفسرون فى ثوبه القشيب، ج ١، ص ٢٥٩.