معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٢٩٦ - كتابشناسى

اللفظ و ناظر بودن برخى آيات شريفه به قضاياى خارجى مى‌پردازد. به استفاده گسترده استاد از روايات اسباب نزول نقل شده از اهل بيت توجه مى‌دهد و يادآور مى‌شود كه ايشان درباره برخى مباحث اسباب نزول (مانند: تكرار نزول، تعابير صحيح در سبب نزول) اظهار نظر نكرده است، چون آن‌ها را ثابت نمى‌دانست.

كليد واژه‌ها: اسباب نزول، شأن نزول، تأويل و تنزيل، ظهر و بطن، تفسير، اهل بيت، روايات.

مقدمه‌

يكى از مباحث پر اهميت در علوم قرآنى و مؤثر در فهم و تفسير صحيح آيات قرآن، بحث اسباب نزول است. به همين جهت در تمامى آثار موسوم به علوم قرآنى استاد علامه آيت‌الله معرفت مورد توجه ايشان قرار گرفته است. استاد در اين بحث نيز همچون ساير مباحث علوم قرآنى، مباحث را همراه با تحليل و نقد آراى مشهور بيان كرده‌اند. ديدگاه‌هاى جديد و منحصر به فرد استاد، بحث اسباب نزول ايشان را همچون ساير مباحثش از مباحث ديگران در اين موضع ممتاز ساخته است.

كتابشناسى‌

موضوع اسباب نزول و بهره‌گيرى از آن در تفسير آيات شريفه از آغاز دوره تفسير مورد توجه و اهتمام مفسران بوده است. در عصر صحابه و تابعان روايات اسباب نزول به‌صورت شفاهى از نسلى به نسل ديگر منتقل مى‌شد، و اهتمامى به كتابت آن نبود؛ همچنان‌كه صحابه به حفظ همه اسباب نزول نيز همت نورزيدند، به‌ويژه در شرايط سخت دوران مكه و قبل از هجرت. به همين جهت براى آيات و سور مكى اسباب نزول كمترى در مقايسه با آيات و سور مدنى به‌دست ما رسيده است. به علاوه، آنچه موجود است، كمتر از صحابه نقل شده است. علت اين نكته از نظر استاد معرفت آن است كه اسباب‌