معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ١٧٤ - ٣ عدم حضور اهل بيت(ع) در مكتب تفسيرى مدينه

دانسته‌اند.[١] آيا آوازه تفسيرى معصومانِ مقيم (ع) در برخى از اين شهرها كم‌تر از كسانى بوده كه اكنون مؤسس آن مدارس تفسيرى به شمار آمده‌اند؟ و ...

٣. عدم حضور اهل بيت (ع) در مكتب تفسيرى مدينه‌

جايگاه بلند اهل بيت پيامبر (ص) و پيشگامى و جريان‌سازى آنان در تفسير قرآن كريم و بر نمودن آموزه‌هاى جاودان آن و مآلًا بر نهادن مكتب تفسيرى تمام عيارى، بر هيچ قرآن‌پژوهى آگاه و صاحب‌نظر از جمله استاد آيت‌الله معرفت- رضوان الله عليه- پوشيده نيست، ليكن استاد آن‌گاه كه مدرسه‌هاى تفسيرى مدينه و كوفه را مى‌گشايد،[٢] هيچ گزارشى از حضور و تأثير امامان اهل بيت (ع) و زيد شهيد- رحمةالله تعالى- به دست نمى‌دهد! اين در حالى است كه نخستين كار امام‌ على‌ (ع)، چه پس از وفات پيامبر اكرم (ص) و چه سال‌هاى خانه‌نشينى در روزگار خليفگان، تفسير قرآن كريم و نوشاندن زلال آموزه‌هاى وحيانى به كام‌هاى تشنه بوده است؛ همان‌سان كه در روزگار امام‌ حسن‌، امام‌ حسين‌ و امام‌ سجاد (ع) در مدينه، گفتمان قرآن و قرآن‌آموزى، روى‌آورد چيره زندگى آن بزرگواران بوده است. از اين‌رو اهل بيت (ع) در جامعه، هماره در كانون رخدادهاى فكرى، سياسى و اجتماعى، به‌ويژه پرسش‌هاى نو پديد قرآنى بوده‌اند؛ چرا كه رسالت آنان راهنمايى انسان بوده و هست، و به همين دليل با انديشه‌هاى نادرست و كژ راهه‌ها، چالش و مبارزه كرده‌اند.

آرى! استاد- قدس‌سره- در جايى ديگر[٣] نقش اهل بيت در تفسير قرآن را عالمانه و در مواردى بسيار، مورد پژوهانه بر رسيده است كه اين، دليل بر انگاره نگارنده است؛ زيرا آنان كه آن‌سان در تفسير قرآن كريم، پيشرو و جريان سازند، چگونه مى‌شود كه در برآمدن مكتب‌هاى تفسيرى در حاشيه باشند؟ هرچند ويژه كردن يك مرحله از كتاب به نقش اهل بيت (ع) در تفسير قرآن يكى از كارآمدى‌هاى اين كتاب است، كه پيشتر بدان اشارت رفت، اما آن‌

[١] . همان، چ ١، ج ١، ص ٣١٦، و چ ٢، ج ١، ص ٢٦٩.

[٢] . همان، چ ١، ج ١، ص ٣١٦، و چ ٢، ج ١، ص ٢٧٠.

[٣] . همان، چ ١، صص ٥٦٦- ٤٥٣، و چ ٢، ج ١، صص ٥١٤- ٤٢٧.