معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٢٥٥ - رهيافت اول نزول تدريجى لفظى

نزول قرآن‌

محمدحسن قدردان قراملكى‌[١]

چكيده‌

چگونگى نزول كتب آسمانى و در رأس آن قرآن مجيد از مباحث مهم و كهن تفسيرى و دين‌پژوهى است كه از ديرباز مطمح نظر دين‌پژوهان قرار گرفته است.

درباره چگونگى نزول قرآن مى‌توان به شش رهيافت زير اشاره كرد:

١. نزول تدريجى لفظى؛ ٢. نزول معنايى تدريجى؛ ٣. نزول معنايى دفعى؛ ٤. نزول لفظى دفعى؛ ٥. نزول حقيقت مجرده پيشين (نظريه عرفا)؛ ٦. انكار نزول و تجربه دينى خواندن وحى.

در اين مقاله شش نظريه فوق و همچنين موضع استاد معرفت، گزارش و تحليل مى‌شود.

رهيافت اوّل: نزول تدريجى لفظى‌

ديدگاه مشهور بر اين اعتقاد است كه عين آيات و الفاظ قرآن را فرشته وحى (جبرئيل) از خداوند دريافت مى‌كند و به‌صورت تدريج در طول ٢٠ سال به پيامبر (ص) انتقال مى‌دهد؛ امّا چگونگى دريافت وحى يا با صعود و تلبّس پيامبر (ص) به‌صورت فرشته است كه رهاورد تكامل روحى او است يا اينكه‌

[١] . استاديار پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامى.