معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٤٦٣ - ب بررسى دلالى روايات اهل سنت

آيت‌الله معرقت معتقد است كه از بين وجوه چهارگانه ياد شده در خصوص معنى روايات سبعة احرف، تنها وجه صحيح، وجه نخستين است كه بيانگر تعدد لهجه‌هاى قاريان به هنگام قرائت آيات است و خداوند متعال بر پيامبر (ص) اعلام كرده كه مى‌توان قرآن را به لهجات گوناگون ادا كرد و بنابراين ديگر وجوه صحيح نمى‌باشد و قول شاذ و باطلى است كه مورد قبول محققان نبوده است.[١] عبارت ايشان چنين است:

غير ان الكثره مع الطائفه الاولي و اليها انصرف وجهه نظرالعلماء بشان احرف السبعه التي اجاز النبي قراءه القرآن بها اما الطوائف الاخر فشاذة او باطله رفضها ائمه التحقيق‌[٢].

آيت‌الله معرفت معنى روايات گروه نخست را كه منظور از سبعة احرف، اختلاف لهجه‌ها باشد را همساز به هدف تسهيل و ترخيصى مى‌داند كه از طرف خداوند بشارت آن به پيامبر داده شده تا مسلمين در خواندن قرآن دچار تكلف نشوند؛ زيرا مسلمانان از نظر خواندن قرآن همسان نبودند، برخى امى و برخى غير امى، برخى جوان و عده‌اى مسن و هر گروه نيز از قبايل متفاوت و با لهجه مختلف، تكلم مى‌كردند. به همين جهت پيامبر (ص) فرمود:

اني بعثت الي امه اميين منهم الغلام والخادم منهم الشيخ العاسي و العجوز.[٣]

من مبعوث بر امتى امى شده‌ام كه در ميان آن‌ها، غلام، خادم، افراد مسن، افراد كم حوصله و ناتوان هست.

آيت‌الله معرفت در تأييد و تثبيت نظر خود كه سبعة احرف در روايات، به همان اجازه خواندن قرآن به لهجه‌هاى متفاوت اشاره دارد،[٤] به روايت امام‌ صادق‌ (ع)، استناد مى‌كند كه آن حضرت از پدرانش تا رسول نقل مى‌كند كه فرمود:

ان الرجل الاعجمي من امتي ليقراء القرآن بعجيمته، فترفعه الملائكه علي عربيته.[٥]

[١] . ر. ك:« تاملى در روايات جواز تبديل كلمات قرآن»، مقالات و بررسى‌ها، ش ٧٥، ص ١٢٣.

[٢] . محمدهادى معرفت، التمهيد، ج ٢، ص ٩٨.

[٣] . تفسير طبرى، ج ١، ص ٣٩.

[٤] . محمدهادى معرفت، التمهيد، ج ٢، ص ٩٩.

[٥] . وسائل الشيعه، ج ٤، ص ٨٦٦؛ محمدهادى معرفت، التمهيد، ج ٢، ص ٩٩.