معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٦١٤ - معيارهاى برداشت علمى از قرآن

و تفسير علمى قرآن نوعى توضيح همين مبنا است.

البته برخى تعارض‌هاى ظاهرى و ابتدايى بين قرآن و علم، ادعا يا توهم شده كه با تأمل و دقت در آيات و علوم، بر طرف مى‌شود، و تعارض مستقر و حقيقى بين قرآن و علم وجود ندارد. همين مطلب نيز در ضمن تفسير علمى روشن مى‌شود.

ه. هدايت مردم به سوى خدا هدف اصلى قرآن‌

در قرآن مكرر بيان شده كه اين كتاب براى هدايت مردم‌[١] و خارج ساختن آنان از تاريكى‌ها به سوى نور است،[٢] بنابراين اگر اشاره‌هاى علمى در قرآن وجود دارد، در همين راستا است، يعنى اشارات علمى قرآن گاهى به‌عنوان نشانه‌هاى خدا[٣] و گاهى به‌عنوان شواهد معاد[٤] بيان شده است. پس بيان مطالب علمى، هدف اصلى قرآن نيست و قرآن، كتاب كيهان‌شناسى، فيزيك و ... نيست.

همانطور كه گذشت، مرحوم علامه معرفت نيز مكرر بر اين مطلب تأكيد مى‌كند كه اشارات علمى قرآن، هدف اصلى آن نيست و هدف اصلى قرآن، هدايت به سوى خدا است.[٥]

معيارهاى برداشت علمى از قرآن‌

در روش‌هاى تفسيرى دو گونه شرايط و معيار وجود دارد: يك قسم، شرايط و معيارهايى عام كه بايد در تمام روش‌هاى تفسيرى مراعات شود، مثل رعايت شرايط مفسرّ، پرهيز از تفسير به رأى و ... و قسم دوم، شرايط و معيارهاى خاصّى كه بايد در هر روش تفسير خاص رعايت شود. در اينجا هدف ما بيان شرايط و معيارهاى قسم دوم است.

[١] . ر. ك: بقره، آيات ٢، ٩٧ و ١٨٥؛ آل عمران، آيه ١٣٨؛ اعراف، آيه ٢٠٣؛ يونس، آيه ٥٧ و ...

[٢] . ابراهيم، آيه ١.

[٣] . ر. ك: رعد، آيه ٤- ٢.

[٤] . ر. ك: حج، آيه ٥.

[٥] . ر. ك: محمدهادى معرفت، علوم قرآنى، صص ٦ و ١٣.