چه نظم و نسقى ميان آن‌ها بوده باشد كه اطلاق تدوين بر آن صحيح باشد يا آن گونه نباشد.[١] او از ابن دريد چنين آورده است كه مفرد صحف صحيفه است و آن پاره‌اى از پوست سفيد يا ورق نازكى بوده است كه بر روى آن مى‌نوشتند. آن را صحائف و گاهى صحاف جمع مى‌بستند. مردم نجد مُصحف را به چيزى مى‌گفتند كه به يكديگر منضم شده باشد و «اصحِفَ فهو مُصحَف» به همين معنا به كار رفته است‌[٢] و به نقل از خليل‌ آورده است كه سبب نام‌گذارى آن به مصحف با لحاظ همان كاربرد بوده است و «اصحِفَ» يعنى صحيفه‌هاى مكتوبى ميان «دفَّتَين» (دو جلد) گردآورى شده بود.[٣]

به نظر او در سوره‌هاى تدريجى النزول آيات سوره‌ها بر حسب ترتيب نزول كامل مى‌شد و به كتابت در مى‌آمد تا اينكه سوره‌اى ديگر با نزول بسمله‌ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ‌ نازل مى‌شد. سوره را در برگى از كاغذ يا پوست مى‌نوشتند و به‌طور مستقل حفظ مى‌كردند. همه سوره‌ها همين طور بود. به‌طور طبيعى سوره‌هاى كامل شده را در جايى مانند لفاف يا بسته و يا نظير آن نگهدارى و گردآورى مى‌كردند؛ بدون اينكه ميان آن‌ها نظم و ترتيبى از نظر طول طبق نظم و ترتيب كنونى برقرار كرده باشند. جهت آن اين بود كه نزول قرآن به اتمام نرسيده بود و همين وضع تا زمانى كه وحى قرآن قطع نشده و رسول خدا (ص) در قيد حيات بود، ادامه داشت؛ بنابراين مجموع سوره‌هايى كه در هر سال و تا آن زمان نازل شده و بر روى صحيفه‌هايى نوشته شده بود، در جايى نگهدارى مى‌شد و بسا هر يك از صحابه، مجموعه‌اى از آن‌ها را در خانه خود داشت؛ به اين ترتيب، تنها به همين جهت و نه جهت ديگر، اطلاق واژه «مُصحَف» بر هر يك از آن مجموعه‌ها صحيح است.[٤]

٣. پيشينه بحث از مصحف امام على (ع): در بررسى سابقه بحث از مصحف امام‌ على‌ (ع) نخست به رواياتى از اهل سنت و شيعه بر مى‌خوريم كه‌

[١] . محمدهادى معرفت، التمهيد، ج ١، ص ٢٨٧.

[٢] . ابن دريد، جمهره اللغه، ج ٢، ص ١٦٢؛ به نقل از: محمدهادى معرفت، التمهيد، ج ١، ص ٢٨٧.

[٣] . خليل، العين، ج ٣، ص ١٢٠؛ به نقل از: محمدهادى معرفت، التمهيد، ج ١، ص ٢٨٧.

[٤] . محمدهادى معرفت، التمهيد، ج ١، صص ٢٨٨- ٢٨٧.