معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٣١٧ - العبرة بعموم اللفظ لا بخصوص السبب

اعتماد بودن او مورد نظر است.

سپس استاد كلام‌ حاكم نيشابورى‌ در علم الحديث را كه گفته است: اگر صحابى‌اى كه زمان وحى و نزول قرآن را درك كرده است بگويد: آيه كذا در حادثه كذا نازل شد؛ اين كلام به منزله حديث مسند است يعنى حديث منقول از پيامبر تلقى مى‌شود را بر همين نظر حمل كرده است كه حضور ناقل در متن حادثه شرط نيست. در هر صورت استاد با اتخاذ اين مبنا در صدد تصحيح روايات سبب نزولى بر آمده‌اند كه از ائمه اهل بيت (ع) نقل شده و هيچ يك- به جز على بن ابيطالب‌- در متن حوادثى كه به نزول آيه منجر شده است حضور نداشته‌اند، اما اسباب نزول را بيان كرده‌اند و بيان آنان براى ما قطع‌آور است. ايشان در ادامه سخن قبلى مى‌نويسند:

به همين دليل روايات منقول از ائمه اطهار درباره قرآن براى ما اطمينان‌بخش است و مورد پذيرش قرار مى‌گيرد.[١] زيرا آنان آگاه‌ترين مردم به علوم و معارف ظاهرى و باطنى قرآن بوده‌اند. البته اين روايات در صورتى معتبر خواهند بود كه سند آن‌ها تا معصوم متواتر و يا صحيح و معتبر باشد.[٢]

از اين توضيحات به‌دست مى‌آيد استاد با پرهيز از بحث‌هايى كه بر مبانى فرقه‌اى مبتنى شده است، و هر يك از دو فرقه شيعه و اهل سنت با اتحاد مبانى خاص خود به اين مباحث پرداخته‌اند، تلاش كرده مبانى مشترك و مورد توافقى را پايه‌ريزى كند كه مورد قبول هر دو فرقه است و آن‌گاه به تبيين مبانى فكرى شيعى و دفاع از آن‌ها بپردازد.

العبرة بعموم اللفظ لا بخصوص السبب‌

يكى از مباحث مهم در حوزه اسباب نزول آن است كه آيا حكم موجود در هر آيه محدود به سبب نزول است و يا داير مدار عموم لفظ آيه بوده و سبب نزول نمى‌تواند هيچ‌گونه محدوديتى براى حكم موجود در آيه ايجاد كند.

[١] . همان، ص ١٠٦.

[٢] . محمدهادى معرفت، التمهيد، ج ١، ص ٢٦١.