معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٥٩٩ - سوم ديدگاه تفصيل در تفسير علمى

وَ السَّماءَ بَنَيْناها بِأَيْدٍ وَ إِنَّا لَمُوسِعُونَ‌[١]

مى‌فرمايد مراد توسعه خلقت آسمان است، همان طور كه علوم رياضى، امروزه به اين مسأله نظر دارند.[٢]

در مباحث آينده روشن خواهيم كرد كه اين دو نوع برخورد علّامه، با تفسير علمى بدين جهت است كه تفسير علمى، چند نوع مختلف دارد كه همگى يك حكم واحد ندارند، از اين رو علّامه در شمار قائلان به تفصيل در تفسير علمى محسوب مى‌شود.

٥. آيت‌اللَّه‌ مكارم شيرازى‌ صاحب تفسير نمونه‌؛ ايشان از افراد موافق تفسير علمى ولى معتدل، به حساب مى‌آيند كه تفسير علمى را در يك نوع آن پذيرفته‌اند و در تفسير نمونه‌، در موارد متعدد براى اثبات اعجاز علمى قرآن، از آن استفاده كرده‌اند؛[٣] و با نوعى از تفسير علمى مخالفت كرده‌اند و آن را تفسير به رأى مى‌خوانند.[٤] آنجا كه با تفسير علمى موافقت دارند مى‌فرمايند:

گاهى هم مشاهده مى‌شود كه علم به ميدان آمده و قرآن را تفسير مى‌كند، تأكيد مى‌كنم وقتى مى‌گوييم علم، منظورم كشفيات ثابت شده و قطعى علمى است، نه فرضيات كه اشكال كنند فرضيه‌ها با گذشت زمان، دست‌خوش تغيير و دگرگونى مى‌شود و نمى‌توان قرآن ثابت و تغييرناپذير را، بر فرضيات دگرگون شونده تطبيق داد.

براى مثال: زوجيت نر و ماده، در عالم گياهان كه بعد از قرن هفده ميلادى كشف شد و يا حركت زمين به دور خود، ديگر يك فرضيه نيست، تا با گذشت زمان دگرگون شود.[٥]

٦. آيت‌الله محمدهادى معرفت؛ ايشان مى‌نويسند:

شريعت، درس علوم طبيعى نيست و قرآن بالذات كتاب علم نيست، مگر اشاراتى گذرا و در كنار مطالب اصلى (حكمت، هدايت، تربيت، ارشاد

[١] . ذاريات، آيه ٤٧.

[٢] . سيدمحمدحسين طباطبايى، الميزان فى تفسير القرآن، ج ١٨، ص ٣٨٢.

[٣] . ناصر مكارم شيرازى، تفسير نمونه، ج ١، ص ١٣١؛ ج ١١، ص ٤١٠؛ ج ١٢، ص ٢٧٥؛ ج ١٥، ص ٥٦٨.

[٤] . ناصر مكارم شيرازى، تفسير به رأى، صص ٧٩- ٦٩.

[٥] . مجله پيام قرآن، پيش شماره، ص ٤٨( انتشارات دارالقرآن كريم قم).