معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٤٢٦ - توجيه مقبول درباره روايات«سبعة أحرف»

سخنان بليغان عرب نيز پست‌تر مى‌شود؛ زيرا كلامِ سخن‌دانان عرب حساب شده و سنجيده است در حالى كه طبق رواياتِ مزبور در تعبيرات قرآنى حسابى در كار نيست.

چگونه ممكن است رسول خدا (ص) با آن اهتمام بسيار زيادى كه به حفظ و حراستِ نص قرآن كريم داشت به افراد اجازه دهد با تعبيراتِ گوناگون، نصِ قرآن را تحريف كنند و آن را در لابه‌لاى عباراتِ نامناسب، نارسا و بى‌ربط تباه سازند، در حالى كه آن حضرت طبق روايتى از تغيير دادنِ تعبير دعايى كه به يكى از صحابه تعليم داد منع فرمود. روايت شده كه رسول خدا (ص) در مورد دعاى هنگام خوابيدن، به‌ براء بن عازب‌ فرمود: بگو. .. و بنبيّك الذي أرسلتَ‌ براء مى‌گويد چنانكه پيامبر (ص) فرموده بود گفتم جز اينكه به جاى‌ وبنبيّك الذي أرسلت‌ گفتم: وبرسولك الذي أرسلت‌، حضرت دستش را بر سينه‌ام نهاد و فرمود: بگو وبنبيّك الذي أرسلت‌.[١] بى‌ترديد اين نوع روايات، محرَّف يا مجعول بوده و بطلان آن براى اهل انديشه و خرد كاملًا آشكار است.[٢]

توجيه مقبول درباره روايات «سبعة أحرف»

چنانكه بيان شد، مفاد شمارى از روايات «سبعة احرف» نامعقول و غيرقابل پذيرش است؛ اما آنچه علماى اهل سنت را به پذيرش و توجيه تمامى روايات مزبور واداشته، متواتر پنداشتن آن‌ها است؛[٣] ولى همانطور كه علامه استاد معرفت رحمةالله عليه نگاشته‌اند، روايات مزبور متواتر نيست؛ زيرا در تواتر، وحدت مضمون، شرط است. رواياتِ ياد شده، داراى وحدت مضمون نمى‌باشند، بلكه به لحاظ تفاوتِ معنى، در چهار دسته متفاوتِ زير قرار مى‌گيرند:[٤]

[١] . ابى‌عبدالرحمن بن شعيب نسائى، السنن الكبرى، ج ٦، صص ١٩٦- ١٩٥، حديث ١٠٦١٩.

[٢] . ر. ك: محمدهادى معرفت؛ التمهيد فى علوم القرآن، ج ٢، صص ٩٧- ٩٥.

[٣] . ر. ك: ابوشامه مقدسى، المرشد الوجيز، ص ٨٧؛ محمد بن محمد دمشقى( ابن جزرى)، النشر فى القراءات العشر، ج ١، ص ٢١.

[٤] . ر. ك: محمدهادى معرفت، التمهيد فى علوم القرآن، ج ٢، صص ٩١- ٩٠؛ محمدهادى معرفت، علوم قرآنى، صص ٢٠٧- ٢٠٦.