معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٣٣٧ - پاسخ آيتالله معرفت(ره) به نظريه آيتالله خوئى(ره)

در روايتى امام‌ باقر (ع) فرمودند:

ما ادعي أحد من الناس إنه جمع القرآن كما أنزل إلّا كذّاب و ما جمعه و حفظه كما أنزل الّا علي بن ابيطالب (ع)[١]

و بعد از آن‌ زيد بن ثابت‌ به دستور ابوبكر به اين كار اقدام كرد تا زمان‌ عثمان‌ كه توحيد مصاحف به دستور او انجام گرفت.

آيت‌الله معرفت (ره) در ادامه بحث مى‌فرمايد:

اين مطلب، معروف و مشهور بين مسلمانان و محققان از صدر اول تاكنون بوده است، ولى در عين حال عده‌اى از بزرگان مانند قاضى‌ و ابن الأنبارى‌ و سيد مرتضى‌ (ره) عقيده دارند كه قرآن به‌صورت كنونى در زمان خود پيامبر (ص) جمع‌آورى شده است.[٢]

مرحوم آيت‌الله‌ خوئى‌ (ره) نيز اين نظريه را ترجيح داده و پذيرفته است و در اين زمينه ادله‌اى را ذكر فرموده است (كه قبلًا به آن‌ها اشاره شد.).[٣]

پاسخ آيت‌الله معرفت (ره) به نظريه آيت‌الله خوئى (ره)

١. جمع‌آورى قرآن يك مسأله تاريخى است نه عقلى كه قابل بحث و جَدَل باشد، بلكه براى فهم آن بايد به تاريخ مراجعه كرد. همه مورخين و ... اتفاق نظر دارند كه ترتيب سوره‌ها بعد از رحلت پيامبر (ص) انجام گرفته است.

٢. جمع قرآن در دوران‌ ابوبكر و عمر، ناظر به گردآورى و تدوين بدوى قرآن و در دوره‌ عثمان‌ ناظر به يك‌دست كردن قرائات قرآن مى‌باشد.[٤] ٣. اينكه آيت‌الله‌ خوئى‌ فرمودند: در روايات جمع قرآن تناقض وجود دارد، صحيح به نظر نمى‌رسد زيرا در روايات، تناقضى ديده نمى‌شود.

و اينكه در بعضى از روايات جمع قرآن به افراد مختلفى چون، عمر، ابوبكر و يا زيد بن ثابت‌ نسبت داده شده است، همه مى‌تواند صحيح باشد بدين صورت كه‌ عمر به‌ ابوبكر پيشنهاد جمع قرآن را داده است و ابوبكر هم‌ زيد بن‌

[١] . محمدبن حسن صفار، بصائر الدرجات، ص ١٩٣؛ سيدابوالقاسم خوئى، البيان فى تفسيرالقرآن، ص ٢٤٢.

[٢] . محمدهادى معرفت، التمهيد، ج ١، ص ٢٨٣.

[٣] . همان.

[٤] . همان، ج ١، صص ٣٠٢- ٢٩٧ و ٣٤٠- ٣٣٣.