معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٩٠ - مفهوم تحريف

اين مقاله پس از ارائه مباحث مقدماتى درباره مفهوم و اقسام تحريف و علل گرايش به نظريه تحريف، به معرفى كتاب‌ صيانة القرآن من التحريف‌ و تبيين ويژگى‌ها و امتيازات آن پرداخته و در پايان برخى از ملاحظات و نقدها را به آن افزوده است.

كليد واژه‌ها: تحريف، تحريف لفظى، تحريف معنوى، محدَث نورى‌.

مقدمه‌

براى آنكه با كتاب‌ صيانة القرآن من التحريف‌ و مباحث مرحوم استاد معرفت در اين كتاب بهتر آشنا شويم، نخست مناسب است مفهوم و اقسام تحريف و پيشينه تاريخى گرايش به اين تفكر ناصواب را در ميان فريقين مورد بررسى قرار دهيم.

مفهوم تحريف‌

تحريف از ريشه «حرف» به معناى گوشه، كنار و طرف است. جوهرى‌ در تبيين معناى لغوى «حرف» چنين گفته است:

حرف كل شي‌ء طرفه و شفيره و حدّه و منه حرف الجبل و هو أعلاه المحدّد ... و قوله تعالي: «وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يَعْبُدُ اللَّهَ عَلى‌ حَرْفٍ» قالوا علي وجه واحد و هو أن يعبده علي السَّرّاء دون الضَّرّا.[١]

حرفِ هر چيز، كناره، لبه و مرز آن است و از اين ريشه است حدّ الجبل كه به معناى لبه تيز آن است ... و مقصود از حرف در آيه شريفه‌ وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يَعْبُدُ اللَّهَ عَلى‌ حَرْفٍ‌ چنان كه گفته‌اند، عبادت يك سويه خداوند است؛ يعنى تنها در نعمت و شادى بپرستد؛ نه در حال دشوارى.

ابن منظور نيز گفته است:

«حرف» كِشتى و كوه، گوشه آن‌ها ... و حرف شى‌ء ناحيه و كناره آن است و فلان علي حرف من أمره‌ به اين معنا است كه او بر كناره آن است؛ گويا در حالت انتظار و ترديد است كه اگر كار را بر وفق مراد خود ديد، بدان‌

[١] . الصحاح، ج ٣، ص ١٣٤٢.