معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٥٩٠ - اول موافقان تفسير علمى

جديد را ذكر كرده است.[١]

١٢. طنطاوى‌ (متولد ١٨٦٢ م) صاحب تفسير الجواهر فى تفسير القرآن‌ تفسير او را مى‌توان اوج استفاده از علوم در تفسير قرآن قلمداد كرد.

او در موارد متعددى از علوم مختلف در تفسير قرآن استفاده كرده، از جمله علم احضار ارواح را از آيات مربوط به گاو بنى اسرائيل‌[٢] استخراج كرده است. و در هر مبحث تفسيرى، بسيارى از علوم جديد را در لابه‌لاى تفسير آورده است.[٣]

مرحوم استاد معرفت در نقد كتاب فوق مى‌نويسند:

ايشان بسيارى از علوم را بر اساس حساب جمل از قرآن استخراج مى‌كند معلوم نيست به حقيقت ثابتى برسد و نيز بسيارى از آيات را بر اساس نظريات علمى غيرثابت كه نوعى تكلّف (و تحميل) است و گاهى هدف قرآن را از بين مى‌برد.[٤]

١٣. عبدالرزاق نوفل‌ از نويسندگان مصرى كه حداقل پنج كتاب در مورد تفسير علمى نوشته است كه عبارتند از: القرآن و العلم الحديث‌، الله و العلم الحديث‌، الاسلام و العلم الحديث‌، بين الدين و العلم‌ ...

١٤. سيد هبة الدين شهرستانى‌ (١٣٠١- ١٣٦٩ ق) در كتاب‌ الاسلام و الهيئة كه حركت زمين را از آيه‌ الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ الْأَرْضَ مَهْداً[٥] استفاده كرده‌[٦] و معتقد است:

بيان تصديق و تأييد علوم و اكتشافات جديد از طريق دين و لسان علما موجب تقويت ايمان مردم است.[٧]

١٥. برخى از نويسندگان متأخّر ايران كه در مورد تفسير علمى قلم زده‌اند عبارتند از:

[١] . محمدهادى معرفت، التفسير و المفسرون فى ثوبه القشيب، ج ٢، صص ٤٤٤- ٤٤٣.

[٢] . بقره، آيات ٧٢- ٦٧.

[٣] . الجواهرفى تفسير القرآن، ج ١، صص ٨٩- ٨٤.

[٤] . همان، صص ٤٤٩- ٤٤٦.

[٥] . زخرف، آيه ١٠.

[٦] . سيد هبه‌الدين شهرستانى، اسلام و هيأت، ص ١١٠.

[٧] . همان.