معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٧٠١ - عدم نسخ در آيه نجوى

در قرآن مى‌آمد، و يا اينكه اساساً نسخ حكم اجرا شده، توسط وحى قرآنى صورت مى‌پذيرفت.[١] بر اين اساس، در قرآن حتى يك آيه منسوخ وجود ندارد، اما وجود آيات ناسخ در قرآن ممكن است.

استاد معرفت و انكار وقوع نسخ در قرآن‌

آنچه از استاد معرفت در تبيين ديدگاه جديد ايشان در دست است، بسيار اندك مى‌باشد. اشاراتى در چاپ‌هاى جديدتر كتاب‌ علوم قرآنى‌، مقاله‌اى در فصلنامه‌ بينات‌ و گفت‌وگويى كه با ايشان در همين فصلنامه صورت پذيرفته است، تمامى آن چيزى است كه در تبيين انكار نسخ از ايشان بر جاى مانده است.

دليل عمده استاد در انكار وقوع نسخ به معناى مصطلح در قرآن اين است كه به عقيده ايشان شاهدى بر وجود نسخ در قرآن يافت نمى‌شود. در ديدگاه استاد معرفت، آنچه از آيات، شاهد آورده شده است، قابل خدشه بوده و مى‌توان آن را بر معناى ثابت و محكم حمل كرد.[٢]

اكنون به ارائه دو نمونه از آياتى مى‌پردازيم كه اگرچه در ديدگاه پيشين استاد، وقوع نسخ در آن به اثبات رسيده، ولى با توجه به ديدگاه جديد، هر دو فاقد تنافى و غير منسوخه است.

عدم نسخ در آيه نجوى‌

استاد معرفت درباره آيه نجوى كه بنا بر مشهور نسخ شده است، مى‌گويند: از آنجا كه حكم اين آيه حكومتى بوده و نه حكم شرعى، و حكم حكومتى نيز براى شرايط خاص، شخص خاص و زمان خاص تشريع مى‌شود، لذا اين مورد، به مقوله نسخ مربوط نمى‌شود. از شرايط تحقق نسخ اين بود كه حكم، شرعى باشد. نزول اين آيه، صحنه‌اى ايجاد كرد تا عرب‌ها متوجه شوند

[١] . ر. ك: سيدمرتضى عسكرى، القرآن كريم و روايات المدرستين، به نقل از: مجله بينات، ش ٢٧، صص ٦٦- ٥٦.

[٢] . مجله بينات، مؤسسه امام رضا( ع)، قم، ش ٤٤، ص ١٠٦.