معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ١٩٢ - ويژگىهاى روششناختى آثار استاد معرفت
خوئى را مقارنه و مقايسه كرد و مرا محكوم كرده بود. من ديدم بسيار متين و طبق اصول حركت كرده، نوشتم اين يكى از معتبرترين مقالههاى علوم قرآنى است. با اينكه مىتوانستم رفع اشكال كنم. چون تأكيد من بر روش عقلى است نه نقلى.[١]
در ضمن آراى علمى ايشان نيز به موارد متعددى برمىخوريم كه در برخى ديدگاههاى نسبتاً مورد اتفاق همه ترديد كرده و زمينه را براى گسترش قلمرو دانش در آن بخش باز نمودهاند. توجه به اغلاط رسمالخطى قرآن از نمونههاى بارز اين ادعا است. تا پيش از ايشان، كمتر كسى به خود اين جرئت را داد كه بر رسمالخط قرآن خرده گيرد و گويا تقدس قرآن بر رسمالخط آنكه مقولهاى كاملًا بشرى است چيره شده بود.
نمونه ديگر از نقدمدارى آيتالله معرفت را مىتوان در برخورد ايشان با روايات تفسيرى در كتاب التفسير الأثرى الجامع مشاهده كرد. ايشان در مقدمه كتاب از ضرورت نقد جدى روايات تفسيرى ياد كرده و در ضمن تفسير سوره حمد نيز فراوان به نقد روايات مبادرت ورزيده است.[٢]
٤. بىطرفى علمى: يكى از آفتهاى اساسى دانشهاى دينى، اثرپذيرى فراوان آنها از اعتقادات مذهبى و فرقهاى افراد است كه در بسيارى از موارد، مانع از پيدايش يك منظومه دانشى حقيقى و بينالاذهانى است. در فضاى فرقهاى، هر كس دانش خاص مذهب خود را بنا مىنهد و به تعداد مذاهب و گاه بيشتر، دانشهاى موازى پديد مىآيد كه در روش بحث و رهيافتها و .. اختلاف نظر اساسى دارند. آيتالله معرفت در حد امكان تلاش كرده از اين آفت روششناختى پرهيز كرده و در مطالعات خود با نگاهى نسبتاً فرافرقهاى، روايات و آرا و انديشهها و نظريات ديگر مذاهب را نيز بهكار گيرد. نمونه بارز اين ويژگى مثبت را مىتوان در كتاب التفسير الأثرى الجامع مشاهده كرد. وى در اين كتاب بدون تعصب و هراس از اعتبار نسبى روايات صحابه و تابعين
[١] . فصلنامه بيّنات، شماره ٤٤، ص ٧٤.
[٢] . براى نمونه ر. ك: محمدهادى معرفت، التفسير الاثرى الجامع، ج ١، صص ٣٦- ٣٣ و ٥٠٣ و ٦١٩ و ٦٢٠.