معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٥٠٩ - مصحف امام على(ع)
كسانى كه چنين مضمونى را نقل كردهاند، عبارتاند از:[١] ١. ابو رافع (ت ٣٦ ق) ٢. عِكْرِمَه (ت ١٠٧ ق) ٣. محمد بنسيرين (ت ١١٠ ق) ٤. حَبّة عُرَنى (ت ٧٦ ق) ٥. ابوبصير (ز ١١٥ ق) ٦. جابربنيزيد (ت ١٢٨ ق) ٧. سالمبنابى سَلَمَه (ز ١٤٨ ق) ٨. شُعْبةبنحجّاج (١٦٠- ٨٢ ق) ٩. مسعودى (ت ٣٤٥ ق).
متن روايات آنان به روشنى بر موافق نزول بودن مصحف امام على (ع) دلالت دارند. ملاحظه بعضى از قرائن مندرج در اين روايات اين نكته را گواهى مىكند. براى نمونه، ابورافع در روايت خود آورده است كه على (ع) مصحف خود را موافق نزول تأليف كرد و به آن آگاه بود:
ألّفه كما انزل اللَّه و كان به عالماً.[٢]
واژه «تأليف» در روايت ابورافع شاهدى قوى است بر اين معنا كه مراد از كما انزل اللَّه در روايت او اين است كه امام على (ع) مصحف خود را به ترتيب نزول نوشت. تأليف در لغت و نيز لسان محدثان وقتى كه درباره كتاب به كار رود، به معناى گردآورى و به هم پيوستن است.[٣] بنابر اين، مراد از عبارت ألفه كما انزل اللَّه در روايت ابورافع مرتبسازى قرآن موافق نزول است.
نيز جابر بنيزيد جعفى از امام باقر (ع) آورده است كه هرگاه قائم (ع) قيام كند، خيمههايى بر افراشته مىشود، براى كسانى كه قرآن را همان طور كه خداى جلّ جلاله نازل كرد، مىآموزانند و آن براى كسانى كه اين را حفظ
[١] . محمد على ابنشهر آشوب مازندرانى، مناقب آل أبى طالب، ج ١، ص ٢٦٦ و ج ٢، ص ٤١؛ عبيدالله بن عبدالله حسكانى، شواهد التنزيل لقواعد التفضيل، ج ١، ص ٣٨؛ محمد ابن سعد، الطبقات الكبرى، ج ١، ص ٣٣٨؛ احمد بن يحيى بلاذرى، انساب الاشراف، ج ١، ص ٥٨٧؛ احمد بنعلى طبرسى، الاحتجاج، صص ٤٧، ٥١، ١٠٥، ١٠٧، ١٥٦، ٢٢٢، ٢٢٥، ٢٧٩ و ٢٨١؛ محمد بنعبدالكريم شهرستانى، مفاتيح الاسرار و مصابيح الابرار، صص ٢٩٨- ٢٩٢؛ على بنحسين مسعودى، اثبات الوصيه للامام على بنأبى طالب( ع)، صص ١٢٢- ١٢١.
[٢] . محمد على ابنشهر آشوب مازندرانى، مناقب آل أبى طالب، ج ١، ص ٢٦٦ و ج ٢، ص ٤١؛ محمدباقر مجلسى، بحارالانوار، ج ٨٩، صص ٥٢- ٥١ و ج ٤٠، ص ١٥٥.
[٣] . ر. ك: محمدبنمكرمه ابن منظور، لسان العرب، ذيل الف؛ محمد بناسماعيل بخارى، صحيح البخارى، ج ٤، ص ١٩١١، ش ٤٧١٠؛ محمد بناسحاق ابن خزيمه، صحيح ابنخزيمه، ج ١، ص ٢٧٠؛ محمدباقر مجلسى، بحارالانوار، ج ٣٥، ص ٣٨٧ و ج ٨٩، ص ٧١.