معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٣٤٠ - ادله قائلان به جمع قرآن در زمان پيامبر(ص)

٤. بعضى از مراحل جمع و تدوين قرآن در زمان پيامبر (ص) و بعضى از مراحل بعد از رحلت آن حضرت بوده است.

ابتدا ادله هر گروه را نقل و به نقد و بررسى آن خواهيم پرداخت.

ادلّه قائلان به جمع قرآن در زمان پيامبر (ص)

مهم‌ترين ادله‌اى كه مى‌توان براى جمع‌آورى قرآن در زمان پيامبر (ص) اقامه كرد عبارت است از:

١. نگارش قرآن در زمان رسول الله (ص) يك امر ضرورى و روشن است، زيرا قرآن سند و معجزه اسلام و اهمال اين امر مهم با مقام رسول الله (ص) ناسازگار است. لذا معنى ندارد كه اين كار اساسى را آن حضرت به ديگران واگذار كرده باشد. از طرف ديگر، اعتماد به حفظ قرآن در سينه‌ها نمى‌توانست انسان را در مورد بقاى اين كتاب آسمانى مطمئن سازد. بنابراين پيامبر (ص) افرادى را انتخاب كرد تا قرآن را ثبت كنند و خود نيز بر كار آن‌ها نظارت داشت.

٢. از روايات متعدّدى استفاده مى‌شود كه قرآن در زمان پيامبر (ص) نگارش يافته است، از قبيل واژه «كتاب» در روايت ثقلين كه متواتر بين شيعه و اهل سنّت است؛ مانند:

قال رسول الله (ص) انّي تارك فيكم الثقلين كتاب الله وعترتي اهل بيتي؛[١]

در روايتى ديگر زيد بن ارقم‌ مى‌گويد:

زمانى كه پيامبر (ص) از حجة الوداع برگشت و در غدير خم فرود آمد ... فرمود: همانا من در بين شما دو چيزگران‌بها را به امانت مى‌گذارم كه يكى بزرگ تر از ديگرى است.

اوّل كتاب خدا و ديگرى عترت من كه اهل بيت من هستند.[٢]

لفظ كتاب در اين احاديث به‌خوبى دلالت دارد كه قرآن در زمان آن‌

[١] . حاكم نيشابورى، مستدرك الصحيحين، ج ٣، ص ١٠٩.

[٢] . سيدشرف‌الدين، المراجعات، ص ٣٠٩؛ ابوالحسن مسلم بن حجاج، صحيح مسلم، ج ٤، ص ١٨٧٣؛ احمد بن حنبل، مسند، ج ٥، ص ١٨٢؛ حاكم نيشابورى، مستدرك الصحيحين، ج ٣، ص ١٠٩.