كما انزل الله‌ تأليف كرد[١] و نيز روايت امام‌ باقر (ع) را آورده است مبنى بر اينكه مصحف قائم آل محمد ترتيبى موافق نزول و مخالف ترتيب مصحف موجود دارد.[٢] نيز از شيخ‌ مفيد و علامه‌ بلاغى‌ آورده است كه امير مؤمنان (ع) قرآن را از اول تا آخر به ترتيب نزول تأليف كرد و در آن، مكى را بر مدنى و منسوخ را بر ناسخ مقدم داشت.[٣]

بعضى از قرآن‌پژوهان دلالت پاره‌اى از روايات را بر اين‌كه مصحف امام‌ على‌ (ع) به ترتيب نزول بوده است، چنين توجيه كرده‌اند كه چون مصحف او علاوه بر قرآن، مشتمل بر تفسير نيز بوده است، بايد گفت: ترتيب تفسير او موافق نزول است؛ نه ترتيب مصحف او.[٤] اما اين توجيه هيچ مشكلى را حل نمى‌كند؛ چون اساساً مصاحف عصر صحابه همان‌گونه بودند؛ يعنى علاوه بر قرآن، تفسير آن را هم در بر داشتند و تجريد مصاحف از تفسير از زمان‌ عمر شروع شد؛ ولى تا زمان‌ حجّاج‌ نيز مصاحفى يافت مى‌شد كه علاوه بر قرآن، تفسير و اختلاف قرائات را نيز در بر داشتند.[٥]

به علاوه، پذيرش اينكه ترتيب نزول قرآن در تفسير، مورد عنايت امام‌ على‌ (ع) بوده است، اقتضا دارد بپذيريم، اين ترتيب در مصحف آن حضرت نيز بوده است؛ چون اگر ترتيب نزول در تفسير آن حضرت مورد توجه بوده است، دليلى وجود ندارد كه در مصحف او مورد توجه نباشد.

چنان مى‌نمايد كه يكى از عواملى كه آن قرآن‌پژوهان را به چنان توجيهى سوق داده، اين بوده است كه تصور مى‌كنند، اعتقاد به تفاوت ترتيب مصحف‌

[١] . رك: محمد على ابن‌شهر آشوب مازندرانى، مناقب آل أبى طالب، ج ٢، ص ٤٠؛ محمدباقر مجلسى، بحارالانوار، ج ٩٢، ص ٥١؛ به نقل از: محمدهادى معرفت، التمهيد، ج ١، ص ٢٩٣.

[٢] . رك: محمد على ابن‌شهر آشوب مازندرانى، مناقب آل أبى طالب، ج ٢، ص ٤٠؛ محمدباقر مجلسى، بحارالانوار، ج ٩٢، ص ٥١؛ به نقل از: محمدهادى معرفت، التمهيد، ج ١، ص ٢٩٣.

[٣] . رك: محمدباقر مجلسى، بحارالانوار، ج ٩٢، ص ٨٨؛ به نقل از: محمدهادى معرفت، التمهيد، ج ١، ص ٢٩٠.

[٤] . سيدمحمدعلى ايازى، مصحف امام على( ع)، صص ٨٣ و ٩٨.

[٥] . عبدالله ابن‌ابى داود سجستانى، المصاحف، ص ١٧٤؛ محمد بن‌احمد ذهبى، سير اعلام النبلاء، ج ١، ص ٤٠٠.