معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٥٦٧ - پاسخ دلايل قائلان به صرفه

نيست.

٤. خفاجى‌ به هم‌پيوستگى كلمات در جمله را همانند به هم‌پيوستگى حروف يك كلمه مى‌داند كه تأليف قرآن و تأليف سخنان فصيح عرب هر دو مى‌تواند در يك رتبه باشد. برخى دليل آورده‌اند كه عرب‌ها قادر به گفتن جمله‌ها و تركيب‌هاى كوتاه مانند «الحمد لله» و «رب العالمين» بودند، پس سزا است كه تركيب‌ها و جمله‌هاى طولانى‌تر را نيز بتوانند بياورند.

٥. صحابه گاه در آيه‌اى از قرآن دچار ترديد مى‌شدند و همين‌طور در سوره‌هاى كوتاه، مانند معوذتين كه‌ ابن مسعود آن را از قرآن نمى‌دانست. پس اگر نظم و بلاغت در گواهى بر قرآنى بودن كفايت مى‌كرد، اين توقف و ترديد دليلى نداشت.

٦.

سَأَصْرِفُ عَنْ آياتِيَ الَّذِينَ يَتَكَبَّرُونَ فِي الْأَرْضِ بِغَيْرِ الْحَقِ‌[١]

قائلان به صرفه آيه را چنين تفسير كرده‌اند كه خداوند كسانى را كه بخواهند با قرآن هماوردى كرده و آن را باطل سازند، از اين كار باز مى‌دارد و آيه را مستند قول خود قرار داده‌اند.

پاسخ دلايل قائلان به صرفه‌

آنچه ياد شد، دلايلى بود كه صرفه‌گويان به آن استناد كرده بودند، اما اين دلايل براى اختيار چنين رأيى ناكافى است. استاد آيت‌الله معرفت معتقدند دليل اصلى بايد چيز ديگرى باشد كه در پس اين دلايل ظاهرى نهفته است. به‌ويژه آنكه گويندگان اين نظر، همه از بزرگان اهل تميزند و به گزافه سخن نمى‌گويند. اينان با كسانى روبه‌رو شدند كه اعجاز را در جانب لفظ و سبك و ساختار منحصر مى‌دانستند و به معنا توجهى نمى‌كردند. بعد لفظى گرچه مهم است، اما به گونه‌اى نيست كه بتواند سخنى را از حالت عادى خارج سازد و

[١] . اعراف، آيه ١٤٦. به زودى كسانى را كه در زمين، به‌ناحق تكبر مى‌ورزند از آياتم رويگردان سازم.