معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٦٥ - ١ مبحث وحى

مباحث اقدام مى‌كرد.[١] ايشان بر اساس همين شيوه، جلد نخست كتاب‌ التفسير الاثرى الجامع‌ را با انتشار در نسخه‌هاى محدود، براى استفاده از نقد و پيشنهادهاى علمى در اختيار عموم قرآن‌پژوهان و محققان حوزه قرار داد.

اين روش، شيوه بسيار نيكويى است كه مى‌تواند به بالندگى هرچه بيشتر آثار پيش از انتشار بيانجامد و به‌رغم آنكه در كشورهاى غربى مورد توجه است، اما در محافل دينى به‌ويژه در كشور ما چندان اقبالى به اين شيوه ديده نمى‌شود.

نگاهى به مباحث جلد نخست التمهيد

١. مبحث وحى‌

جلد نخست كتاب‌ التمهيد به مهم‌ترين مباحث علوم قرآنى نظير وحى، نزول قرآن و ... اختصاص يافته است. استاد معرفت معتقد بود از آنجا كه بنياد قرآن بر وحى استوار بوده و اين كتاب آسمانى از رهگذر وحى به پيامبر اكرم (ص) القا شده است، مى‌بايست در نخستين مبحث از مباحث علوم قرآنى، از وحى گفت‌وگو كرد.[٢] از اين‌رو مبحث وحى در طليعه اين كتاب قرار گرفته است. ايشان پس از بررسى مفهوم لغوى و اصطلاحى وحى و ارائه تقسيمات آن و چگونگى دريافت وحى از سوى پيامبر (ص)، به چهار شبهه اساسى در زمينه وحى پاسخ گفته است. اين چهار شبهه عبارت‌اند از:

١. عدم امكان وحى به خاطر فقدان سنخيت ميان انسان و فرشته؛

٢. داستان‌ ورقة بن نوفل‌ و ترديد پيامبر به هنگام دريافت وحى؛

٣. افسانه غرانيق و عدم امكان دخالت شيطان در وحى نبوى؛

٤. آگاهى و سلامت كامل پيامبر (ص) به هنگام دريافت وحى.

استاد معرفت پس از تعريف لغوى وحى، به اشاره، مهم‌ترين عنصر معنايى آن را اعلام سريع پنهانى دانسته است.[٣] و با استفاده از آيات قرآن و برخى از

[١] . همان، ص ٢١.

[٢] . محمدهادى معرفت، علوم قرآنى، ص ١٩.

[٣] . محمدهادى معرفت، التمهيد فى علوم القرآن، ج ١، ص ٢٥.