معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٣٩٣ - فصل دوم ديدگاه استاد معرفت(ره) درباره حقيقت قرآن

اما آياتى كه به آن‌ها استدلال شده است بر اثبات وجود قرآن ديگرى كه در كتاب مكنون و محفوظ عند السّر و غير از پاكان بدان دسترسى ندارند، اين آيات نيز به امر ديگرى ناظرند.

كتاب مكنون، لوح محفوظ و ام الكتاب در اين آيات كنايه از علم ذاتى ازلى ابدى الهى است. امام‌ صادق‌ (ع) در تفسير آيه شريفه‌ يَمْحُوا اللَّهُ ما يَشاءُ وَ يُثْبِتُ وَ عِنْدَهُ أُمُّ الْكِتابِ‌،[١] فرموده است:

كل امر يريده الله فهو في علمه قبل أن يصنعه و ليس شي‌ء يبدو له الا و قد كان في علمه؛[٢]

هر چه را كه خدا بخواهد قبل از آن ايجادش كند، در علمش موجود است و هيچ چيزى براى او پيش نمى‌آيد، مگر آن‌كه قبلًا در عملش موجود بوده است.

بنابراين مقصود از «ام الكتاب» در آيه‌ وَ إِنَّهُ فِي أُمِّ الْكِتابِ لَدَيْنا لَعَلِيٌّ حَكِيمٌ‌.[٣] اين نيست كه براى قرآن وجود ديگرى در ظرف «ام الكتاب» است، اين برداشت خطا از كلمه «لدينا» توهم شده است، بلكه منظور اين است كه براى اين قرآن شأن عظيمى نزد خداوند در علم ازلى او است. و تعبير به «ام الكتاب» به مناسبت علم الهى است كه مصدر كتاب و اصل آن است.

همچنين آيه:

إِنَّهُ لَقُرْآنٌ كَرِيمٌ* فِي كِتابٍ مَكْنُونٍ* لا يَمَسُّهُ إِلَّا الْمُطَهَّرُونَ‌[٤]

يعنى خود همين قرآنى كه در دسترس مردم است، در كتاب مكنون يعنى علم ازلى الهى باقى است، به اين معنا در آيه‌ إِنَّا نَحْنُ نَزَّلْنَا الذِّكْرَ وَ إِنَّا لَهُ لَحافِظُونَ‌[٥] تصريح شده است. و جمله‌ لا يَمَسُّهُ إِلَّا الْمُطَهَّرُونَ‌ يعنى به كنه معناى آن نمى‌رسند، جز كسانى كه نفوس آن‌ها از انحراف و كژى‌ها طاهر است، چون‌

[١] . رعد، آيه ٣٩.

[٢] . بحارالانوار، ج ٤، ص ١٢١.

[٣] . زخرف، آيه ٤.

[٤] . واقعه، آيات ٧٩- ٧٧.

[٥] . حجر، آيه ٩.