معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٤٠ - شبهات وارده در باب قرآن

مطرح كننده آن، به اصل موضوع و گزيده‌ترين پاسخ با استوارترين روش پرداخته شده، چنان كه از ميان انبوه شبهه‌ها و خرده‌گيرى‌هاى خرد و كلانى كه در اينجا و آنجا ديده مى‌شود، به با اهميت‌ترين‌ها بسنده شده است.

كتاب ياد شده به لحاظ پرداختن تخصصى و اختصاصى به شبهات پيرامون قرآن، نخستين كتاب از اين دست در تاريخ شيعه بوده كه به حق بايد انتشار آن را نقطه عطفى در تاريخ تحقيقات قرآنى و بشارتى عظيم براى ره‌پويان اين رشته علمى به شمار آورد. اينك پيش از معرفى اين اثر، شايسته است نيم‌نگاهى به ديدگاه كلى استاد در زمينه شبهه و شبهه‌پردازى بيفكنيم.

شبهه و روش برخورد با آن‌

استاد معرفت، شبهه را امرى پسنديده و بايسته مى‌داند كه ضامن پيشرفت كاروان علم و دانش و روند تحقيق و پژوهش است:

شبهه به‌طور مطلق، يكى از نعمت‌هاى الهى است. اساساً اگر شبهه در كار نبود، دانشى هم وجود نداشت. دانشمند پس از شك به دنبال تحقيق مى‌رود. يك فقيه نيز پس از شك در آراى فقهاى پيشين به سراغ تحقيق مى‌رود وگرنه مانند بسيارى از فقها تقليدگونه عمل مى‌كند ... اساساً شبهه مايه پيشرفت است و كسى كه شبهه نمى‌كند، يعنى حركت علمى در وجود او حالت ايستادگى دارد. از امام‌ صادق‌ (ع) سؤال كردند كه اگر در برخى مسائل براى ما شبهاتى ايجاد شود، چه بايد كرد؟ ايشان مى‌فرمايد: شبهه اگر در حدّ شبهه باشد جايز است؛ اما اگر اين شبهه‌ها ما را به جهل رهنمون شوند، اشكال دارد.

ايشان فرهنگ موجود در جامعه، مبنى بر تلقى مخاصمه‌جويانه از شبهه را تصورى نادرست و برخوردى نابايسته مى‌داند.

شبهات وارده در باب قرآن‌

استاد معرفت، شبهات را شامل دو قسم كهن، مانند آنچه در آثار فخر رازى‌ و عبدالجبار معتزلى‌ ديده مى‌شود و شبهه‌هاى جديد، همچون تشكيك در وحيانى بودن ساختار قرآن و تركيب كلامى لفظ آن مى‌داند كه آيا متعلق به‌