معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ١٤٤ - ٣ صحيح انگاشتن آراى صحابه در تفسير

چگونه ممكن است شخصيت‌هايى همانند على بن ابى طالب‌ (ع) كه باب علم بوده، عبدالله بن مسعود، ابى بن كعب‌ و امثال آن‌ها به اهل كتاب مراجعه كنند؟ و تاريخ گواه بر عدم مراجعه آن‌ها است‌[١].

آيت‌الله معرفت يادآور مى‌شود كه مراجعه به اهل كتاب نزد ذهبى‌ امرى ممنوع نبوده و آن را براى صحابه جايز مى‌شمرده و حتى به اين جهت بر برخى از آيات استشهاد مى‌كند كه حضرت رسول (ص) هم مجاز بود كه به آن‌ها مراجعه كند. ايشان به نقل از ذهبى‌ مى‌گويد:

يستدل الذهبي لجواز مراجعه اهل الكتاب ... بآيات زعم دلالت‌ها علي اباحه الرجوع‌[٢].

استاد معرفت اشاره مى‌كند كه عجيب است كه چگونه‌ ذهبى‌، فكر مى‌كند آيه:

فَإِنْ كُنْتَ فِي شَكٍّ مِمَّا أَنْزَلْنا إِلَيْكَ فَسْئَلِ الَّذِينَ يَقْرَؤُنَ الْكِتابَ مِنْ قَبْلِكَ.[٣]

بر رخصت پيامبر در مراجعه به اهل كتاب دلالت دارد، آيا پيامبر در آنچه بر او نازل مى‌شده، مردد بوده است تا با مراجعه به اهل كتاب، شك خود را برطرف كند؟[٤]

هم‌چنان كه آيت‌الله معرفت يادآور شد، پيامبر هيچ ترديدى نداشت و تنها چنين عبارتى براى اطرافيان حضرت است كه مفسران بزرگ نيز بدان اشاره كرده‌اند؛ مرحوم‌ طبرسى‌ مى‌گويد:

خطاب در آيه براى اطرافيان است زيرا پيامبر هيچ وقت شك نكرده است.[٥]

زمخشرى‌ نيز مى‌گويد:

پيامبر هيچ ترديدى نداشته و آيه در مقام تأكيد بر صحت رسالت است و

[١] . همان، ج ٢، ص ١٢٨

[٢] . الاسرائيليات فى التفسير والحديث، ص ٦٠؛ محمدهادى معرفت، التفسير و المفسرون فى ثوبه القشيب، ج ١، صص ٨٩ و ٩٠.

[٣] . يونس، آيه ٩٤. ترجمه: اگر از آنچه بر تو نازل كرديم در شك و ترديد هستى، از آن‌ها كه كتاب آسمانى را قبل از تو مى‌خوانند بپرس.

[٤] . محمدهادى معرفت، التفسير و المفسرون فى ثوبه القشيب، ج ١، ص ٩٢.

[٥] . فضل بن‌حسن طبرسى، مجمع البيان فى تفسير القرآن، ج ٣، ص ٢٠١.( ذيل آيه ياد شده)