معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٢٠٧ - ٤ نظم سوره

در قرائت‌هاى مختلف‌ مالِكِ يَوْمِ الدِّينِ‌ را صحيح مى‌داند كه قرائت جمهورمسلمانان است. و قرائت‌ ملك يوم الدين‌ را بدون اعتبار و از اختراعات‌ مروان‌ معرفى مى‌كند.[١]

در قرائت‌ اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقِيمَ‌، صراط را با «صاد» صحيح مى‌داند كه مطابق قرائت حفص از عاصم و مستند به امام اميرالمؤمنين (ع) است.[٢]

توجه مؤلف در اين بخش بيشتر به قرائات سلف (پيامبر (ص)، اهل‌بيت (ع)، صحابه و تابعان) است.

٣. مباحث لغوى و ادبى‌

در اين بخش واژگان سوره حمد ريشه‌يابى شده است. براى مثال در «الحمدللَّه» لام را براى جنس معرفى مى‌كند و «ربّ» را از ريشه «ربَبَ» به معناى مالك متصرف مى‌داند و «عالمين» را اسم جمع براى جماعت عقلا معرفى مى‌كند. سپس التفاف از غيبت به خطاب در «اياك نعبد» را يادآور مى‌شوند.[٣]

٤. نظم سوره‌

سوره حمد سه مرحله دارد كه با ستايش و تمجيد خداى متعال شروع مى‌شود، سپس در مرحله دوم، انقطاع كامل بنده به درگاه الهى است كه با يارى‌جويى و پناه بردن به او نمايان مى‌شود و در مرحله سوم، دعا و درخواست‌ها به درگاه الهى است.

اين سه مرحله، ترتيبى طبيعى دارد كه هر مرحله، مقدمه ورود به مرحله بعدى است.

در برخى احاديث نيز به اين مراحل اشاره شده است.[٤]

[١] . همان، ص ٢٧٨.

[٢] . همان، ص ٢٨٤.

[٣] . همان، صص ٢٨٧- ٢٨٥.

[٤] . همان، صص ٢٩٠- ٢٨٩.