معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٨٦ - ويژگىهاى كتاب التمهيد

ياد مى‌شد، نسبت‌ها و تهمت‌هاى ناروا نظير تهمت تحريف به شيعه نسبت داده مى‌شد. اما با تدوين كتاب‌ التمهيد در كنار ترسيم جايگاه شيعه در اين زمينه، بسيارى از سوء تفاهم‌ها و يا تهمت‌ها از دامن تشيع پيراسته شد. نظير آنكه ايشان با تأكيد بر درستى قرائت حفص منطبق با قرائت متواتر مسلمانان، انتساب شيعه به داشتن قرآن خاص با قرائت ويژه اهل بيت (ع) را مردود ساخته است.[١]

٣. گستره و عمق قابل توجه مباحث علوم قرآنى؛ گرچه در كتابى همچون‌ الاتقان‌ هشتاد نوع از علوم قرآنى آمده است، اما التمهيد به‌رغم محدوديت مباحث از سه جهت بر الاتقان امتياز دارد:

الف. در كتاب‌ الاتقان‌ بر آحاد مسائل علوم قرآنى نظير «اول ما نزل» علم اطلاق شده، در حالى كه در كتاب‌ التمهيد مجموعه اين دست از مباحث ذيل تاريخ قرآن آمده است.

ب. شمارى از مباحث ارائه شده در كتاب‌هايى همچون‌ البرهان‌ و الاتقان‌ جزو مباحث ادبى صرف و خارج از مباحث علوم قرآنى به حساب مى‌آيند.

ج. از همه مهم‌تر مباحث ارائه شده در التمهيد از گستره و عمق زيادى برخوردار است. چنان كه در بررسى جلدهاى‌ التمهيد آورديم، گاه مبحثى همچون محكم و متشابه يك جلد ضخيم از كتاب را به خود اختصاص داده يا مبحث اعجاز قرآن سه جلد كتاب را در برگرفته است. اين امر نشانگر گستردگى و عمق مباحث در التمهيد است.

٤. اهتمام به آراى مختلف صاحب‌نظران؛ از جمله ويژگى‌هاى استاد معرفت در آثار قرآنى ايشان، اهتمام ويژه به آراى صاحب‌نظران مختلف در گذشته و حال است. از مقدمه كتاب‌ التمهيد نيز پيدا است كه ايشان سال‌ها به مطالعه دامنه‌دار در اين زمينه مشغول بوده و فيش‌هاى مطالعاتى گسترده‌اى را فراهم ساخته بودند. تنوع منابع تفسيرى، حديثى، تاريخى، كلامى، فلسفى و ...

[١] . ر. ك: محمدهادى معرفت، التمهيد فى علوم القرآن، ج ٢، ص ٢٣٨. مبحث« صلة الشيعة بالقرآن الوثيقة».