معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٣٣٩ - اقوال مختلف در جمعآورى قرآن

معناى جمع قرآن‌

براى اين واژه چند معنى گفته شده است:

١. به معناى جمع در اذهان و سينه‌ها است كه مقصود همان حفظ است‌[١] كه در صدر اسلام به حافظان قرآن «جمّاع القرآن» اطلاق مى‌كردند و ابن نديم‌ نيز در فهرست در ذيل عنوان «الجمّاع القرآن» گروهى از حافظان قرآن را نام برده است كه در رأس آن‌ها على‌ (ع) قرار دارد.[٢]

٢. به معناى تدوين و نوشتن، و نزديك كردن اجزاى يك شى‌ء به يكديگراست.[٣]

در مباحث جمع قرآن كريم، معناى دوم مراد است. و همين مطلب باعث خلط و اشتباه شده است.

بهتر است در بحث از تدوين و نگارش قرآن، اول اقوال مختلف نقل و به بررسى آن پرداخته شود.

اقوال مختلف در جمع‌آورى قرآن‌

در مورد جمع‌آورى قرآن، نظرات مختلفى مى‌توان مطرح كرد، كه مهم‌ترين آن‌ها عبارتند از:

١. قرآن به‌صورت فعلى در زمان خود پيامبر (ص) و به دستور آن حضرت جمع‌آورى شده است. كه نظريه مرحوم‌ خوئى‌ و عده‌اى از بزرگان مى‌باشد.

٢. قرآن بعد از رحلت آن حضرت (ص) و در زمان خليفه اوّل، يعنى‌ ابوبكر، جمع‌آورى شده است و او بود كه قرآن را از اوراق پراكنده، جمع‌آورى كرد.

٣. جمع‌آورى قرآن در زمان‌ عثمان‌ صورت گرفته است.[٤]

[١] . محمد عبدالعظيم زرقانى، مناهل العرفان، ج ١، ص ٢٣٩.

[٢] . به نقل از محمدباقر حجتى، پژوهشى در تاريخ قرآن كريم، ص ٢١٩.

[٣] . راغب اصفهانى، مفردات، واژه جمع.

[٤] . الصغير، محمد حسين على، تاريخ القرآن، ص ٦٥.