معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٦٠٩ - مبانى تفسير علمى قرآن

مطلب در علوم انسانى به‌ويژه علوم ترتيبى و علوم سياسى تأثير بسيارى دارد و جهت خاصى به آن‌ها مى‌دهد.

در اقتصاد نيز مبناى اقتصاد اسلامى بدون ربا پايه‌گذارى شده است در حالى كه اقتصاد جديد غرب بر اساس سيستم ربا (به‌ويژه در بانكدارى) شكل گرفته است. اگر اين مبناى قرآنى در بانكدارى جارى شود، به سيستم جديدى رهنمون مى‌شويم.

علوم سياسى جديد در غرب بر اساس جدايى دين از سياست و امور دنيوى (سكولاريسم) بنيان نهاده شده است، در حالى كه سياست در قرآن بر مبناى دخالت دين در سياست پايه‌گذارى شده است، از اين رو بسيارى از آيات قرآن، مسائل حكومتى و اصول سياست خارجى و قوانين صلح و جنگ و ... را بيان مى‌كند.

همچنين است لزوم رعايت مبانى اخلاقى و اصل عدالت و فقرزدايى در مديريت و توجه به بعد روحانى انسان علاوه بر بعد جسمانى در روان‌شناسى و ...

آرى! بسيارى از آيات قرآن، اشاره‌هاى صريح يا غيرصريح به مبانى علوم انسانى دارد كه شمارش آن‌ها، نگارش مقاله‌ها بلكه كتاب‌هاى متعددى مى‌طلبد.[١]

مبانى تفسير علمى قرآن‌

شيوه برداشت و روش تفسير علمى قرآن داراى مبانى عام تفسيرى و روش‌شناسى است كه در همه روش‌هاى تفسيرى جارى است؛ همچون جواز و امكان تفسير قرآن، و ممنوعيت تفسير به رأى و حجيت ظواهر و نصوص قرآنى و نيز داراى مبانى خاص است كه پيش‌فرض‌هاى اين روش به شمار مى‌آيد. از آنجا كه اين مبانى در جاى خود اثبات مى‌شود، در اينجا بدانها اشاره مى‌شود.

[١] . در اين موارد ر. ك: محمد عثمان نجاتى، قرآن و روانشناسى؛ دفتر همكارى حوزه و دانشگاه، مبانى اقتصاد اسلامى؛ نوروزى، نظام سياسى اسلام؛ محمدحسن نبوى مديريت اسلامى، و ...