معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٦٠٥ - اول نظريهپردازىهاى علمى قرآنى

در حالى كه حركت خورشيد، از مشرق به مغرب كاذب است؛ زيرا خطاى حس باصره ما است و در حقيقت، زمين در حركت است. از اين رو خورشيد را متحرك مى‌بينيم، همان طور كه شخص سوار بر قطار، خانه‌هاى كنار جاده را در حركت مى‌بيند. با پيشرفت علوم بشرى و كشف حركت زمين و خورشيد، روشن شد كه خورشيد داراى حركت انتقالى است (نه حركت كاذب، بلكه واقعى) و بلكه تمام منظومه شمسى و حتّى كهكشان راه شيرى در حركت است.[١] پس مى‌گوييم اگر به‌طور قطعى اثبات شد كه خورشيد در حركت است و ظاهر آيه قرآن هم مى‌گويد كه خورشيد در جريان است، پس منظور قرآن، حركت واقعى (حركت انتقالى و ...) خورشيد است. علاوه بر آن، قرآن از «جريان» خورشيد سخن مى‌گويد نه حركت آن، و در علوم جديد كيهان‌شناسى بيان شده كه خورشيد حالت گازى شكل دارد كه در اثر انفجارات هسته، به طور مرتب زير و زبر مى‌شود[٢] و در فضا جريان دارد و همچون گلوله‌اى جامد نيست كه فقط حركت كند، بلكه مثل آب در جريان است.

مرحوم علامه معرفت نيز در اين راستا مى‌نويسند:

در قرآن اشاراتى سريع به اسرار وجود شده است كه فهم حقيقت آن‌ها جز در پرتو شناخت برخى علوم و تسلط بر اسرار طبيعت كه علم كشف مى‌كند ممكن نيست. و اين بهترين وسيله مفيد براى فهم كتاب الهى و كشف اسرار و اشارات آن است.[٣]

د. نظريه‌پردازى‌هاى علمى قرآن و جهت دهى به مبانى علوم انسانى‌

اول: نظريه‌پردازى‌هاى علمى قرآنى‌

برخى از آيات علمى قرآن مطالبى را بيان مى‌كند كه علم هنوز بدانها دسترسى پيدا نكرده و هرچند از نظر علوم تجربى به اثبات نرسيده است، اما دليلى نيز براى نفى آن مطلب قرآنى نداريم و از آنجا كه وحى، نوعى دانش‌

[١] . اريك اوبلاكر، فيزيك نوين، صص ٤٨- ٤٥.

[٢] . همان.

[٣] . محمدهادى معرفت، التمهيد فى علوم القرآن، ج ٦، ص ٢٥.