معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٣٨٢ - فصل اول ديدگاه علامه طباطبايى(ره) درباره حقيقت قرآن

ايشان را با نظر علامه‌ طباطبايى‌ (ره) مورد بررسى قرار داده است.

كليد واژه‌ها: ماهيت قرآن، نزول قرآن، كتاب مكنون، علامه‌ طباطبايى‌.

ماهيت و حقيقت قرآن كريم‌

آيا ماهيت قرآن چيزى غير از الفاظ و عباراتى است كه اكنون در دسترس ما است؟ اين پرسشى است كه پاسخ آن يكى از نوانديشى‌هاى حضرت استاد (ره) در عرصه قرآن‌پژوهى است كه در نقد نظريه علامه‌ طباطبايى‌ (ره) و ديگران بيان داشته است.

اين مقاله در سه فصل به بررسى و تبيين اين موضوع مى‌پردازد:

فصل اول: ديدگاه علامه‌ طباطبايى‌ (ره)؛

فصل دوم: ديدگاه استاد معرفت (ره)؛

فصل سوم: جمع‌بندى و مقايسه دو ديدگاه.

فصل اول: ديدگاه علامه طباطبايى (ره) درباره حقيقت قرآن‌

استاد علامه‌ طباطبايى‌ (ره) اين موضوع را در تفسير تأويل و ذيل آيات گوناگونى در تفسير قيم‌ الميزان‌ مطرح كرده است كه به پاره‌اى از آن‌ها اشاره مى‌شود:

الف. ذيل آيه‌ شَهْرُ رَمَضانَ الَّذِي أُنْزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ‌.[١]

حاصل كلام مرحوم علامه در اين بخش، نكاتى به شرح زير است:

١. نزول به معناى پايين آمدن و وارد شدن از نقطه بلند است و «انزال» بر خلاف «تنزيل» به معناى نازل كردن دفعى و يكپارچه است و قرآن اسم كتابى است كه خداوند بر پيامبر گرامى‌اش نازل كرد و بدين‌روى آن را قرآن ناميد كه قبلًا از جنس خواندى‌ها نبود و براى اين‌كه در خور فهم بشر شود، نازل كرد و در نتيجه كتابى خواندنى شد:

إِنَّا جَعَلْناهُ قُرْآناً عَرَبِيًّا لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ‌[٢]

[١] . بقره، آيه ١٨٥.

[٢] . زخرف، آيه ٣.