معرفت قرآنى (يادنگار آيت الله محمد هادي معرفت) - كنگره بزرگداشت آيت الله معرفت - الصفحة ٤٠٥ - ديدگاهها درباره حجيت قرائات

نصّ آن، منحصر شد و از آن زمان به بعد، اندك اندك واژه قرائت صرفاً به معناى قرائت نصِّ قرآن به‌كار رفت و به‌تدريج اصطلاحِ قبلى فراموش شد؛[١] اين در حالى بود كه در برخى از روايات- كه گفتار صحابه را درباره قرآن گزارش مى‌كرد- واژه قرائت به همان معناى سابق استفاده شده بود و تغيير يافتنِ اصطلاح سابق، سبب بد فهمى اين نوع روايات شد.

قرائت در اصطلاح مشهور

استاد معرفت رحمةالله عليه قرائت را اين گونه تعريف كرده است:

قرائت همان تلاوت و خواندن قرآن كريم است و اصطلاحاً به گونه‌اى از تلاوت قرآن اطلاق مى‌شود كه داراى ويژگى‌هاى خاصى است.

وى در توضيح آن، اين گونه آورده است:

هرگاه تلاوت قرآن به گونه‌اى باشد كه از نص وحى الهى حكايت كند و بر حسب اجتهاد يكى از قرّاءِ معروف- بر پايه و اصول مضبوطى كه در علم قرائت شرط شده- استوار باشد، قرائت قرآن تحقق يافته است.[٢]

از آنجا كه قرائت‌ها به صحيح و غير صحيح تقسيم مى‌شود، شايد مناسب باشد كه قرائت را به اختصار اين گونه تعريف كنيم: «قرائت عبارت است از تلفظ و خواندن جملات و آيات قرآن كريم» هنگامى كه قرائت به گونه‌اى باشد كه به‌درستى و بدونِ زياده و نقصان از نصّ آياتِ قرآن، آن گونه كه بر پيامبر (ص) نازل شده است، حكايت كند، قرائتِ صحيح ناميده مى‌شود؛ ولى بدون ويژگى‌هاى ياد شده، صحيح نخواهد بود.

ديدگاه‌ها درباره حجيت قرائات‌

درباره حجيت قرائات در ميان دانشمندانِ مسلمان، در نگاه اجمالى دو ديدگاه وجود دارد:

١. عالمانِ اهل سنت تماماً قرائات متعددى را با شرايطِ خاصى صحيح و

[١] . در اين باره ر. ك: سيد مرتضى عسكرى، القرآن الكريم وروايات المدرستين، ج ١، صص ٢٩٨- ٢٨٦.

[٢] . محمدهادى معرفت، التمهيد، ص ١٨٢.